Παρασκευή 20 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Το μεσημέρι ορκίστηκε η κυβέρνηση του νέου πρωθυπουργού Ηλία Τσιριμώκου με πολλά κενά σε υπουργεία για να δελεαστούν οι πιθανοί νέοι αποστάτες από την ΕΚ, αλλά το βράδυ τα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας επισκίασαν οτιδήποτε άλλο.
Τι έγινε; Ομάδες των «Λαμπράκηδων», αλλά και της Ενώσεως Κέντρου ξεχύθηκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για τις μεθοδεύσεις που ακολουθούσε το παλάτι στο σχηματισμό της νέας κυβέρνησης.
Οι διαδηλωτές σε πολλά σημεία αιφνιδίασαν τους αστυνομικούς και σχεδόν όλο το κέντρο της Αθήνας πέρασε στην κατοχή τους. Σημειώθηκαν εμπρησμοί δύο οχημάτων της Πυροσβεστικής, τριών ΙΧ, ενώ αργά το βράδυ κι ενώ ο νέος πρωθυπουργός συζητούσε ακόμα και τη περίπτωση της επέμβασης του στρατού η κατάσταση ηρέμησε.
Τι έμεινε πίσω;
• 150 τραυματίες
• 226 συλληφθέντες
Ανάμεσα στους τελευταίους και μέλη της Ομοσπονδίας Εργαζομένων στον Τύπο. Ο πρόεδρος Ν.Κατζάς και ο αντιπρόεδρος Απόστολος Μαγγανάρης.
Την ίδια μέρα ο Γεώργιος Παπανδρέου ανακοίνωσε ότι ξεκινά την λεγόμενη «πορεία προς τον λαό», περιοδεία στην ελληνική περιφέρεια. Πρώτος σταθμός η Θεσσαλία.
Τα σκίτσα είναι του Αρχέλαου από την Αθηναϊκή της 19 και 20 Αυγούστου
Η σύνθεση της νέας κυβερνήσεως

Φωτορεπορτάζ από τα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας

Τρίτη 17 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

Περισσότεροι από 50.000 κατέκλυσαν το γήπεδο του Παναθηναϊκού και τους γύρω χώρους στη συγκέντρωση που οργάνωσε η ΓΣΣΕ. Το πλήθος ενέκρινε ψήφισμα υπέρ του Γεωργίου Παπανδρέου και εναντίον των προσπαθειών να αλλοιωθεί η θέληση του λαού, ενώ αποφασίστηκε να γίνει πορεία μέχρι την Ομόνοια μέσω των οδών Αλεξάνδρας και Πατησίων.
Τα συνθήματα που κυριάρχησαν ήταν:
- «Έξω η Γερμανίδα», για την βασιλομήτορα Φρειδερίκη
- «Τσιριμώκο καραγκιόζη», και
-«Τσιριμώκο μασκαρά – Στεφανόπουλε λαπά»

Στεφανόπουλος και Τσιριμώκος βγαίνουν από τα Ανάκτορα

Νωρίτερα ο Ηλίας Τσιριμώκος ανέβασε ακόμα περισσότερο τους τόνους της αντιπαράθεσης με την οικογένεια Παπανδρέου λέγοντας:
«Πράγματι φαίνεται ότι το δέλεαρ της εξουσίας είναι μέγα. Δεν εξηγείται αλλιώς, πως ο κ.Παπανδρέου, ακριβώς τη στιγμήν κατά την οποίαν εις την ηλικίαν του έπρεπε να σκέπτεται «τι ψυχή θα παραδώσει», φαίνεται βαδίζων άνευ ουδεμίας συνειδήσεως ευθύνης έστω και προς το αιματοκύλισμα του τόπου, αρκεί να ονομασθεί και πάλιν πρωθυπουργός…Ο κ.Παπανδρέου οφείλει να γνωρίζει ότι κατηγορείται ήδη και θα κατηγορηθεί ακόμη περισσότερον επί προδοσία του έθνους, της δημοκρατίας και των ελπίδων του λαού.»

Φωτορεπορτάζ από τη συγκέντρωση στο γήπεδο του Παναθηναϊκού

Κυριακή 15 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Ο Γεώργιος Παπανδρέου δίνει το σύνθημα της κινητοποίησης του λαού. Οι βουλευτές της ΕΚ που του έχουν μείνει πιστοί αναλαμβάνουν να οργανώσουν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας σε όλη την Ελλάδα.
Ο υπουργός Δημοσίας Ασφαλείας Ιωάννης Τούμπας απαγορεύει την προγραμματισμένη για τη Δευτέρα συγκέντρωση των εργαζομένων στη Πλατεία Κλαυθμώνος και ορίζει ως τόπο το γήπεδο του Παναθηναϊκού στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας.
Το κρατικό ραδιόφωνο πάντως μεταδίδει υπό μορφή ανωνύμου ανακοινώσεως ότι οι βουλευτές της ΕΚ που θα ανεξαρτητοποιηθούν θα υπερβαίνουν κατά πολύ αυτούς που απαιτούνται για την πλειοψηφία στη Βουλή. Την ίδια ώρα τρεις από τους 26 βουλευτές που στήριξαν στη τελευταία ΚΟ τον Στέφανο Στεφανόπουλο, οι Γκλαβάνης, Γραμματίδης και Αναγνωστόπουλος, δηλώνουν ότι θα παραμείνουν στην ΕΚ.
Η επάνω γελοιογραφία δημοσιεύτηκε στην “Αθηναϊκή” και η κάτω στη “Μακεδονία”

Τετάρτη 11 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

Ο κύβος ερρίφθη! Νέος πρωθυπουργός ο αριστερός Ηλίας Τσιριμώκος. Ο Κωνσταντίνος και οι συνεργάτες του αφού είδαν ότι ο Στέφανος Στεφανόπουλος δεν δέχεται τη πρωθυπουργός προέκριναν τη λύση του ΕΑΜικού πολιτικού της Ενώσεως Κέντρου που ποτέ δεν είχε καλές σχέσεις με τον Γεώργιο Παπανδρέου. Σ’ αυτή την αντίθεση άλλωστε πόνταραν. Το πρόβλημα που προκύπτει τώρα είναι τι γίνεται με την ΕΡΕ και τους Προοδευτικούς. Κάποιοι βουλευτές τους ίσως αρνηθούν να ψηφίσουν στη Βουλή ένα πρώην αριστερό, υπουργό της κυβέρνησης του βουνού. Βρισκόμαστε άλλωστε μόλις 16 χρόνια μετά το τέλος του εμφυλίου.
Ο Γεώργιος Νόβας αναλαμβάνει αυτή τη λεπτή αποστολή. Συναντά τους Παναγιώτη Κανελλόπουλο, αρχηγό της ΕΡΕ και Σπύρο Μαρκεζίνη, αρχηγό των Προοδευτικών οι οποίοι του υπόσχονται να εξασφαλίσουν τις ψήφους όλων των βουλευτών που ελέγχουν.
Ο ίδιος ο Τσιριμώκος διαψεύδει ότι πήρε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Τα βάζει όμως με τον Ανδρέα Παπανδρέου
και μιλά για το θάρρος των 26 βουλευτών που παρά το κλίμα τρομοκρατίας ψήφισαν κατά του Παπανδρέου στην τελευταία ΚΟ της ΕΚ.

Η πρώτη γελοιογραφία είναι του Φωκίωνα Δημητριάδη από “ΤΑ ΝΕΑ” και η δεύτερη του Βασίλη Μητρόπουλου (BAS) από την “Ελευθερία”.

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Ιστορικό Λεύκωμα Καθημερινής 1965, έκδοση “Καθημερινή“
Εφημερίδες της εποχής: “ΤΑ ΝΕΑ“, “Ελευθερία“, “Μακεδονία“, “Αθηναϊκή“, “Απογευματινή“

Κυριακή 8 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

Οι μόνοι που δεν κάνουν διακοπές στην Ελλάδα του ’65 είναι οι πολιτικοί. Και μαζί τους ο διχασμός. Καθημερινά βήμα – βήμα όλοι οδηγούνται σε αδιέξοδο. Εκείνη τη Κυριακή ο Κωνσταντίνος στις 9 το πρωί πήρε το αεροπλάνο του και πέταξε για τη Κέρκυρα. Όχι για να κάνει διακοπές, αλλά για να συναντήσει τη μητέρα του Φρειδερίκη και να ζητήσει τη συμβουλή της για τις εξελίξεις. Έτσι κι αλλιώς το πρόγραμμα ήταν ιδιαίτερα φορτωμένο για το νεαρό μονάρχη.
19:00: Συναντά τον Γεώργιο Παπανδρέου. Μιλούν μόνο για 12’. Τόσο είχαν μιλήσει και στις 15 Ιουλίου όταν ο γηραιός πολιτικός παραιτήθηκε από πρωθυπουργός. Στη συνάντηση απλά επιβεβαιώνουν το αδιέξοδο. Ο Κωνσταντίνος αρνείται στον Παπανδρέου τη πρωθυπουργία, αλλά και τις εκλογές. Ο Παπανδρέου με τη σειρά του δεν δέχεται να στηρίξει οποιοδήποτε άλλο πρωθυπουργό.
21:00: Το επόμενο ραντεβού είναι με τον Στέφανο Στεφανόπουλο, αντιπρόεδρο του Παπανδρέου. Η συνάντηση κρατά 50’. Του προτείνεται η πρωθυπουργία. Ο Στεφανόπουλος δέχεται με την προϋπόθεση να το δεχτεί και η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΕΚ. Θεωρεί την εντολή που παίρνει διερευνητική.
22:38 Στο Καστρί ο Παπανδρέου συναντά τον Στεφανόπουλο. Συμφωνούν να φέρνουν το θέμα της διερευνητικής εντολής στη ΚΟ της ΕΚ που συνέρχεται την επόμενη. Ο Παπανδρέου αποσπά από τον τέως αντιπρόεδρό του την υπόσχεση να υποταχτεί η μειοψηφία στη θέληση της πλειοψηφίας. Κι ο Στεφανόπουλος αποσπά από τον Παπανδρέου την υπόσχεση ότι δεν θα υπάρχει συγκεντρωμένος κόσμος έξω από τη Λέσχη των Φιλελευθέρων που θα πραγματοποιηθεί η συνεδρίαση.
Την ίδια περίπου ώρα ο Βασιλιάς συναντά το Νόβα και λίγο αργότερα ο Νόβας επισκέπτεται τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη στη Γλυφάδα.
Μέσα στο γενικό χαμό στο Παναθηναϊκό Στάδιο γιορτάζεται «η μέρα του πολεμιστού». Ο Βασιλιάς είναι απών. Οι περισσότερο δημοσιογράφοι, Έλληνες και ξένοι, θεωρούν ότι δεν πήγε για να μην αποδοκιμαστεί.

Με το μάτι των σκιτσογράφων η 6η Αυγούστου 1965

Βασίλης Μητρόπουλος από την “Ελευθερία”

Αρχέλαος από την “Αθηναϊκή”

Φωκίων Δημητριάδης από “ΤΑ ΝΕΑ”

Φωκίων Δημητριάδης από την “Μακεδονία”

Πέμπτη 5 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

Μέχρι τις 4 Αυγούστου η χώρα είχε κυβέρνηση η οποία δεν είχε την έγκριση της βουλής. Από τα ξημερώματα της 5ης Αυγούστου η χώρα δεν έχει ούτε κυβέρνηση, ούτε στο βάθος του τούνελ φαίνεται κάποιος να μπορεί να συγκροτήσει κυβέρνηση.
* Ο Γεώργιος Παπανδρέου έχει 145 βουλευτές. Μπορεί να έριξε τη κυβέρνηση με τους 22 της ΕΔΑ, αλλά μαζί τους δεν μπορεί να συγκροτήσει κυβέρνηση. Το 1989 πέφτει πολύ μακριά στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας.
* Οι 98 βουλευτές της ΕΡΕ, οι 8 των Προοδευτικών του Σπύρου Μαρκεζίνη, αλλά και οι 25 που έφυγαν από την ΕΚ επίσης δεν μπορούν να συγκροτήσουν κυβέρνηση. Ο αριθμός τους φθάνει το 131. Με τέτοιο αριθμό, τότε, στη καλύτερη περίπτωση μάθαινες την ώρα από τον ΟΤΕ.

Ο Κωνσταντίνος έπρεπε να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά. Μόνο που η φωτιά πλέον ήταν καυτή. Η Βουλή με το λαϊκό αίσθημα ήταν σε πλήρη δυσαρμονία. Τα ραντεβού εκείνης της μέρας αλλεπάλληλα.
* 11.30 το πρωί ο Νόβας προσέρχεται στα Ανάκτορα και καταθέτει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.

* 12.15 ο προεδρεύων της Βουλής Μανώλης Μπακλατζής προσέρχεται να ενημερώσει τον βασιλιά για το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Ο Μπακλατζής ασκούσε χρέη προέδρου της Βουλής, αφού ο μέχρι πρότινος πρόεδρος ήταν πρωθυπουργός έστω και για λίγες μέρες.
* 17.30, ο Γεώργιος Παπανδρέου 20 μέρες μετά την παραίτησή του και το τελευταίο ραντεβού του με τον Κωνσταντίνο επιστρέφει στο Παλάτι. Ζητά να του δοθεί η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης ή εκλογές. Ο βασιλιάς δεν απάντησε. Ζήτησε προθεσμία για να μιλήσει και με τους άλλους πολιτικούς αρχηγούς.
* 19.00, ο αρχηγός της ΕΡΕ Παναγιώτης Κανελλόπουλος ζητά από τον ανώτατο άρχοντα να βρεθεί λύση από την παρούσα βουλή. Αν και πάλι δεν σχηματιστεί κυβέρνηση τότε μόνη λύση είναι υπηρεσιακή κυβέρνηση κι εκλογές.
Οι συναντήσεις θα συνεχιστούν και την επόμενη μέρα

Δύο ματιές του Φωκίωνα Δημητριάδη

Από την εφημερίδα “ΤΑ ΝΕΑ”
Από την εφημερίδα “Μακεδονία”

Τρίτη 3 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Με ένα τρικ η κυβέρνηση κατάφερε να διατηρηθεί στην εξουσία λίγες ακόμα ώρες. Η ΕΡΕ του Παναγιώτη Κανελλόπουλου έδωσε το… φιλί της ζωής στον Γεώργιο Νόβα. Πως;

βουλευτές της ΕΚ αποδοκιμάζουν το Νόβα

Πολύ απλά στις προγραμματικές δηλώσεις της κυβερνήσεως γράφτηκαν αθρόα βουλευτές της ΕΡΕ για να μιλήσουν.

Δυνάμεις της αστυνομίας είχαν ζώσει από νωρίς το Κοινοβούλιο

Ήταν τόσοι πολλοί που δεν μπορούσε να γίνει ψηφοφορία για την ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής.

Ο Γ.Παπανδρέου μιλά με τον στενό του συνεργάτη Στέφανο Στεφανόπουλο

Ο Γεώργιος Παπανδρέου επιμένει ότι θα εμφανιστεί στη βουλή μόνο ως πρωθυπουργός. Κατά τα άλλα στη διάρκεια της συζήτησης παρέμεινε με τα στελέχη του κόμματός του σε άλλη αίθουσα της βουλής, ενώ βουλευτές της ΕΚ συνέχισαν τις αποδοκιμασίες προς τους υπουργούς της κυβέρνησης Νόβας που εμφανίστηκαν στην ολομέλεια όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες. Για μία ακόμη φορά η Βουλή ήταν κυκλωμένη από αύρες και αστυνομικούς.

Αύρες στη Βουλή

Από τη Μακεδονία της 3ης Αυγούστου 1965

…γαργάλατα!

Μέσα στη σκληρή αντιπαράθεση των ημερών για το ποιός θα κυβερνήσει την Ελλάδα ανασύρθηκε από το παρελθόν κι ένα νεανικό ποιήμα του υποψήφιου πρωθυπουργού Γεωργίου Αθανασιάδη Νόβα που έλεγε: “Κι ήταν τα στήθια σου άσπρα σαν τα γάλατα/και μούλεγες γαργάλατα!”
Αυτό το ποιηματάκι ανασύρθηκε από τη λήθη της ιστορίας κι έγινε γελοιογραφία, χρονογράφημα κι όπλο σάτιρας στα χέρια των οπαδών του Γεωργίου Παπανδρέου. Δείγμα χαρακτηριστικό το σκίτσο του Φωκίωνα Δημητριάδη και το χρονογράφημα του Δημήτρη Ψαθά στις 31 Ιουλίου 1965 στην εφημερίδα “ΤΑ ΝΕΑ“