Πρίγκιπας Πέτρος: Ο κόκκινος (παρ’ ολίγον…) βασιλιάς!

Την ιστορία δεν την γράφουν μόνο οι παρέες, αλλά και οι συμπτώσεις! Ο πρίγκιπας Πέτρος της Ελλάδος είναι μια μάλλον άγνωστη προσωπικότητα.
Τον ξέρουν περισσότερο οι ανθρωπολόγοι από τους ιστορικούς. Κι όμως ο εγγονός του Γεωργίου του Α’ και γιος του πρίγκιπα Γεωργίου δύο φορές έφθασε μέχρι τον θρόνο της Ελλάδας. Δεν ανέβηκε σ’ αυτόν και αυτό το πλήρωσε, όχι ο πρίγκιπας, αλλά η Ελλάδα.
• Η πρώτη φορά ήταν το 1917 όταν στη διάρκεια του Εθνικού Διχασμού στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο εξορίστηκε από την Ελλάδα ο Κωνσταντίνος Α’ εξ αιτίας της φιλογερμανικής του πολιτικής (η γυναίκα του Σοφία ήταν κόρη του Κάϊζερ).
• Η δεύτερη ήταν το 1941 μέσα στη δίνη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου όταν ο Γεώργιος Β’ αντί να ορίσει διάδοχό του και αντιβασιλέα τον αδελφό του Παύλο, προτίμησε εξάδελφό του. Κι εδώ αιτία είναι μια γερμανίδα πριγκίπισσα. Η Φρειδερίκη, η γυναίκα του Παύλου. Δεν θα ήταν η καλύτερη επιλογή σε καιρό πολέμου η ελληνίδα βασίλισσα να είναι μέλος της ναζιστικής νεολαίας!

Η Φρειδερίκη και τα αδέλφια της με τη στολή της Χιτλερικής νεολαίας

Η ιστορία δεν γράφεται με τα εάν, αλλά εάν το 1917 στο θρόνο ανέβαινε ο Πέτρος κι όχι ο Αλέξανδρος ίσως η μοίρα της χώρας να ήταν διαφορετική. Ο Αλέξανδρος πέθανε από δάγκωμα πιθήκου τη στιγμή που δεν έπρεπε. Ο Βενιζέλος έχασε τις εκλογές, επέστρεψε ο Κωνσταντίνος κι ακολούθησε η Μικρασιατική Καταστροφή.
Το 1941 πάλι ο Πέτρος έμεινε απλά ένας παρ’ ολίγον βασιλιάς και μάλιστα σε μυστική διαθήκη. Ο Γεώργιος έζησε μόλις έξι χρόνια μετά την βασιλική του διαθήκη. Αλλά στο μεταξύ είχαν αλλάξει πολλά. Την πρωταπριλιά του 1947 ο γερμανικός κίνδυνος δεν υπήρχε κι ο Παύλος έγινε βασιλιάς κι η Φρειδερίκη βασίλισσα. Ακολούθησαν οι κόντρες με τους Κωνσταντίνο Καραμανλή και Γεώργιο Παπανδρέου, η χούντα και όλα τα σχετικά.

Η Μαρία Βοναπάρτη με τα παιδιά της Ευγενία και Πέτρο

Οι συμπτώσεις όμως δεν σταματούν εδώ. Στη πρόταση να γίνει βασιλιάς το 1917 βέτο έβαλε ο Αριστείδης Μπριάν, ο γάλλος πολιτικός που υπήρξε εραστής της μητέρας του (περισσότερα εδώ). Και το 1947 θεωρήθηκε πολύ….κόκκινος για βασιλιάς. Περίπου κομμουνιστής από τους νέους ιδιοκτήτες της Ελλάδας, τους Αμερικανούς!
Πως γίνεται να θεωρείται περίπου κομμουνιστής ένας πρίγκιπας είναι μια μεγάλη ιστορία. Κι εδώ αιτία είναι μια γυναίκα. Η Ειρήνη Ορτσινίκοφ, μια εξόριστη Ρωσίδα αριστοκράτισα την οποία γνώρισε στο Παρίσι. Σπούδαζαν συγκριτική μελέτη των θρησκειών και ανθρωπολογία. Μαζί αποφάσισαν να πάνε στην Ινδία και στο Μανδράς παντρεύτηκαν με πολιτικό γάλο στις 9 Σεπτεμβρίου 1939.

Ο Πέτρος με τη σύζυγό του Ειρήνη Ορτσινίκοφ

Η οικογένεια της Ειρήνης είχε εγκαταλείψει τη Ρωσία με την επανάσταση του ’17. Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ξύπνησε μέσα της η φλόγα του πατριωτισμού. Πρωτοστάτησε σε εκδηλώσεις για να συγκεντρωθούν χρήματα για τον δοκιμαζόμενο Σοβιετικό λαό και δεν άργησε να της κολλήσει η ρετσινιά του… συνοδοιπόρου.
Ο Πέτρος πάλι αξιοποίησε τις εμπειρίες του από την περιήγησή του στις χώρες της Εγγύς και Μέσης ανατολής στο βιβλίο του «Από την Αθήνα στη Καλκούτα» που κυκλοφόρησε το 1940.
Με την ιταλική επίθεση ο Πέτρος έρχεται στην Ελλάδα για να υπηρετήσει την πατρίδα του. Η Ειρήνη έμεινε στη Κωνσταντινούπολη. Τοποθετήθηκε στο Γενικό Στρατηγείο κι οργάνωσε το γραφείο που ερχόταν σε επαφή με τις ξένες στρατιωτικές αποστολές. Όταν οι Γερμανοί επιτέθηκαν στην Ελλάδα ορίστηκε υπασπιστής του βασιλιά Γεώργιου και τον ακολούθησε στη Κρήτη κι από εκεί στη Μέση Ανατολή. Το πώς περιπλανήθηκε ο Γεώργιος στον Ψηλορείτη μέχρι να ξεφύγει από τους Γερμανούς με τη βοήθεια του Πέτρου είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία.

Στη Μέση Ανατολή πολέμησε στον Ιερό Λόχο και έφθασε στον βαθμό του Ταγματάρχη.
Την ίδια εποχή ο Παύλος και η Φρειδερίκη βρισκόντουσαν στο Κέϊπ Τάουν όπου ο ηγέτης της Νότιας Αφρικής Γιαν Σμαρτς είχε αναλάβει τη φιλοξενία του ζεύγους. Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Τόσο μακριά από τα κέντρα αποφάσεων και το μέτωπο ένα ζευγάρι όχι και τόσο πιστό στους συμμάχους δεν ήταν επικίνδυνο.
Αντίθετα επικίνδυνος έγινε ο Πέτρος όταν μεταπολεμικά κι ενώ είχε ανακοινωθεί το δόγμα Τρούμαν μίλησε στις ΗΠΑ για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των Ελλήνων! Αυτό θεωρήθηκε από τους νέους προστάτες της Ελλάδας ως… εχθρική ενέργεια. Τον καταχώρησαν στα αρχεία τους περίπου ως… κομμουνιστή!
Δεν έσκασε και πολύ. Αντιμετωπίζοντας την εχθρότητα της βασιλικής οικογένειας της Ελλάδας εξ αιτίας του γάμου του με μια απλή θνητή συνέχισε το επιστημονικό του έργο. Πήγε σε Θιβέτ και Ινδία επικεφαλής αποστολής του ανθρωπολογικού Μουσείου της Κοπεγχάγης, αλλά ήρθε σε σύγκρουση με την Ινδική κυβέρνηση η οποία τον θεώρησε πράκτορα των Άγγλων. Κομμουνιστής στις ΗΠΑ, Άγγλος κατάσκοπος στην Ινδία η συλλογή κατηγοριών έμοιαζε να μην έχει τέλος.
Το πιγκ πόγκ της διαδοχής
Το 1947 όμως και στην Ελλάδα τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά γιαυτόν. Η κυβέρνηση Διομήδη εξέδωσε νομοθετικό διάταγμα «περί βασιλικής οικογένειας». Τι προέβλεπε αυτό;
«Χωρίς προηγούμενη άδεια του Βασιλέως τελεσθείς γάμος υπό μέλους βασιλικής οικογενείας έστω κι αν έχουν τηρηθεί οι διατάξεις του Αστικού Κώδικος, έστω δηλαδή κι αν έχει ιερολογηθεί, είναι αυτοδικαίως εξ υπαρχής άκυρος. Δεν απαιτείται δικαστική απόφασις προς ακύρωσιν αυτού.
Εκ τούτου του γάμου γεννηθέντα τέκνα λογίζονται εξώγαμα και παύουν να αποτελούν μέλη της Βασιλικής Οικογενείας όσα ε τούτων τελούν γάμον άνευ προηγμένης συναινέσεως του Βασιλέως.»
Έτσι ενώ μέχρι τότε η σειρά διαδοχής ήταν:
-Διάδοχος Κωνσταντίνος (ο γιος του Παύλου και τη Φρειδερίκης)
- Πρίγκιψ Γεώργιος (ο γηραιός πατέρας του Πέτρου)
- Πρίγκιψ Πέτρος
- Πρίγκιψ Μιχαήλ,
άλλαξε με την προσθήκη της Φρειδερίκης μιας ερμηνευτικής πρότασης που πρότεινε ο αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος Ντίνος Τσαλαδάρης στις 20 Δεκεμβρίου 1949. Τι έλεγε;
«Η αληθής έννοια του άρθρου 45 είναι ότι το Ελληνικόν Στέμμα περιέρχεται κατά προτίμησιν εις τους απογόνους του εκάστοτε Βασιλέως κατά τάξιν πρωτοκίας, προτιμωμένων των αρρέρων».
Έτσι ο Πέτρος από την 3η θέση βρέθηκε στην 5η. Η σειρά πλέον ήταν:
- Διάδοχος Κωνσταντίνος
- Πριγκίπισσα Σοφία (παραιτήθηκε αργότερα των δικαιωμάτων της για να παντρευτεί τον Χουάν Κάρλος και να γίνει αργότερα βασίλισσα στην Ισπανία)
- Πριγκίπισσα Ειρήνη
- Πρίγκιψ Γεώργιος (πέθανε εννιά χρόνια αργότερα)
- Πρίγκιψ Πέτρος
- Πρίγκιψ Μιχαήλ.
Παράλληλα για να κλείσει οριστικά ο δρόμος προς τον Πέτρο η Φρειδερίκη πέρασε μία ακόμα διάταξη η οποία προέβλεπε σε περίπτωση θανάτου του βασιλιά και ύπαρξης μόνο ανήλικου γιού χρέη αντιβασιλέως αναλάμβανε η βασίλισσα. Έτσι ήταν δεδομένο ότι το Στέμμα δεν θα έφευγε από τη δική της οικογένεια.
Ο Πέτρος υποστήριζε ότι παντρεύτηκε με θρησκευτικό γάμο στα Ιεροσόλυμα με τον Πατριάρχη να τον ευλογεί, αλλά πλέον ήταν αργά.
Το Ανάκτορο και η έπαυλη
Ο Πέτρος ήρθε στην Ελλάδα με τον θάνατο του πατέρα του (24 Νοεμβρίου 1957). Το 1959 η Φρειδερίκη ανάσανε όταν έμαθε ότι θα πουλούσε το ανάκτορο του πατέρα του στην οδό Ακαδημίας. Την έζωσαν τα φίδια όμως όταν έμαθε ότι με τα χρήματα αγόρασε έπαυλη στη Γλυφάδα.
Το 1961 το Πανεπιστήμιο της Αθήνας κάλεσε τον Πέτρο για κάποιες ομιλίες και του πρότεινε τη κενή θέση της ανθρωπογνωσίας. Μόλις το έμαθε η Φρειδερίκη δόθηκαν οι κατάλληλες οδηγίες και η πρόταση ακυρώθηκε.
Η εκδίκηση
Από το 1961 έως το 1964 πολλά άλλαξαν στην Ελλάδα. Η κόντρα της Φρειδερίκης με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, η φυγή του στο εξωτερικό, η γκρίνια για τη βασιλική χορηγία που ήταν εξαιρετικά υψηλή, η προίκα της πριγκίπισσας Σοφίας ήταν θέματα που τσαλάκωσαν τον βασιλικό θεσμό. Κι ο θάνατος του Παύλου ήταν η χαριστική βολή.
Ο Πέτρος λοιπόν το μεσημέρι της Κυριακής 4 Οκτωβρίου 1964 κάλεσε τους δημοσιογράφους σε ξενοδοχείο στο Σύνταγμα (διάλεξε το King George) και έριξε τις βόμβες του. Τι είπε;
- Δεν διεκδικεί αυτή τη στιγμή τη διαδοχή, αλλά ,μελετά το θέμα από νομικής απόψεως.
- Δεν γνωρίζει ποιο θα είναι το μέλλον της Μοναρχίας στην Ελλάδα.
- Η Μοναρχία στην Ελλάδα κοστίζει πολύ. Αυτό το πιστεύουν και στο εξωτερικό. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν εισπράττει τίποτα.
- Στους γάμους του Κωνσταντίνου με την Άννα Μαρία δεν παρέστη εξ αιτίας της 17χρονης διαφοράς που υπάρχει με τη Φρειδερίκη. Θέλει να επικοινωνήσει με τον Κωνσταντίνο και ελπίζει η να βασίλισσα να είναι πιο δημοκρατική από τη προηγούμενη!

Σάλος

Ο Πέτρος με τον Κωνσταντίνο

Φυσικό ήταν να προκληθεί σάλος από τις δηλώσεις. Μάλιστα ο Κωνσταντίνος με την Αννα Μαρία υποχρεώθηκαν να διακόψουν το μήνα του μέλιτος. Τρεις μέρες αργότερα όμως ο θόρυβος κόπασε. Ο Πέτρος τα πήρε όλα πίσω. Δήλωσε ότι ο Κωνσταντίνος θα εκσυγχρονίσει τον θεσμό και όλα τα σχετικά.
Τα μετά
• Ο Πέτρος και η Ειρήνη δεν απέκτησαν παιδιά. Ο Πέτρος πέθανε στο Λονδίνο στις 15 Οκτωβρίου 1980 και θάφτηκε στη Δανία, ενώ δέκα χρόνια αργότερα τον ακολούθησε και η γυναίκα του. Πέθανε στις 12 Μαρτίου 1990.
• Είχε μία αδελφή ο Πέτρος, την Ευγενία, δύο χρόνια μικρότερή του. Πέθανε εννιά χρόνια αργότερα, την ίδια μέρα με αυτόν (15 Οκτωβρίου 1989).
• Η Φρειδερίκη αφού ασχολήθηκε με τη πολιτική στην Ελλάδα «χαντακώνοντας» το γιό της βρήκε κι αυτή καταφύγιο στην Ινδία. Δεν διάλεξε την ανθρωπολογία όπως έκανε το Πέτρος, αλλά τον αποκρυφισμό.
Η Ελένη Βλάχου στα δημοσιογραφικά της απομνημονεύματα έγραψε για τον Πέτρο:

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Βλάχου Ελένη: Πενήντα χρόνια και κάτι, εκδόσεις Ζήνδρος, Αθήνα 1997
Παλαιολόγου Αλκμήνη: Πριγκίπισσες της Ελλάδος, εκδόσεις Φερενίκη, Αθήνα 2007
Ρούσσου Γιώργου: «Νεότερη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», εκδόσεις Μορφωτική Εστία
Εφημερίδες «Ελευθερία» και «Εμπρός» του 1964
Εφημερίδα Μακεδονία για το αποκαλυπτικό έγγραφο του Γεωργίου που όριζε ως διάδοχό του τον Πέτρο.

Η άγνωστη Ελληνίδα βασίλισσα

Είναι η πιο άγνωστη Ελληνίδα βασίλισσα. Πρέπει να είναι κανείς εξπρέρ στα… μοναρχικά για να θυμηθεί ότι το ελληνικό στέμμα το φόρεσε και μια πριγκίπισσα από τη Ρουμανία.
Η εξήγηση είναι μάλλον απλή. Η Ελισάβετ, αυτό είναι το όνομά της, έμεινε ελάχιστα στην Ελλάδα κι ο σύζυγός της ο Γεώργιος ο Β’ έμεινε παντρεμένος στο θρόνο ακόμη λιγότερο.
Κι όμως όλα είχαν αρχίσει σαν παραμύθι. Με διαδόχους και πριγκίπισσες. Και βασιλικούς γάμους. Μόνο οι καλές νεράιδες έλειπαν. Όμως στην Ευρώπη του μεσοπολέμου οι καλές νεράιδες ήταν πιο σπάνιες κι από τη δημοκρατία.

Γεώργιος και Ελισάβετ σέ εξοχή του Λονδίνου το 1931

* Στο Βουκουρέστι στις 27 Φεβρουαρίου 1921 ο διάδοχος του ελληνικού θρόνου Γεώργιος παντρευόταν την κόρη του βασιλιά της Ρουμανίας Φερδινάνδου Α’, την Ελισάβετ.
Δεκαεννιά μήνες αργότερα το ζευγάρι θα ανέβαινε στο θρόνο της Ελλάδας. Όχι για πολύ. Η πρώτη περίοδος της βασιλείας του Γεωργίου κράτησε 13 μήνες όλους κι όλους. Από τις 27 Σεπτεμβρίου 1922, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την παραίτηση του πατέρα του Κωνσταντίνου Α’ μέχρι τις 22 Νοεμβρίου 1923 που η επαναστατική επιτροπή του είπε ευγενικά να τα μαζεύει και να φύγει. Τους άκουσε και πήγε στη πατρίδα της γυναίκα του, στη Ρουμανία.

Η Ελενα της Ελλάδος δεν ταίριαξε κι αυτή με τον ερωτύλο Κάρολο

* Στις 10 Μαρτίου 1921, λίγες μέρες μετά το γάμο του Γεωργίου ο διάδοχος του Ρουμανικού θρόνου ο Κάρολος παντρευόταν στη Μητρόπολη της Αθήνας την αδελφή του Γεωργίου την Ελένη. Έτσι οι δεσμοί ανάμεσα στα ζευγάρια έγιναν πιο στενοί. Ή μήπως όχι;

Η Ελισάβετ με τη μητέρα της Μαρία και την αδελφή της Μαριάνα. Οι σχέσεις μάνας και κόρης ήταν κάκιστες. Η βασίλισσα Μαρία αγαπούσε τη φιλάργυρη Μαριάνα και τη σκανδαλιάρα Ιλεάνα

Στην Αθήνα η Ελισάβετ αντιμετώπιζε την ψυχρότητα της πεθεράς της, αλλά και του συζύγου της. Ξινός μέχρι αηδίας ο Γεώργιος ήταν τότε γερμανόφιλος και κλειστός στον εαυτό του. Αργότερα στη δεύτερη βασιλική του θητεία θα παρέμενε….ξινός, αλλά θα γινόταν αγγλόφιλος.

Σπάνια φωτογραφία του γάμου του Γεώργιου με την Ελισάβετ.

Ο Κάρολος πάλι είχε βγάλει όνομα στο Βουκουρέστι για τα σκάνδαλά του. Η ελληνικής καταγωγής Ζιζί Λαμπρινού είχε αποκτήσει μαζί του ένα αγοράκι τον Μιρτσέα Γρηγόριο Λαμπρινό που πέθανε το 2006 στο Λονδίνο στα 86 του χρόνια. Με την Λαμπρινού ο Κάρολος είχε παντρευτεί στην Οδησσό, στην Ουκρανία στις 31 Αυγούστου 1918, αλλά το 1919 ο γάμος τους ακυρώθηκε. Παρ’ όλα αυτά συζούσε μαζί της.

Ο Κάρολος Β' της Ρουμανίας

Ακόμη και τη δική μας πριγκίπισσα την… κατέστησε έγκυο, όπως θα έγραφαν και οι κοσμικές στήλες της εποχής, μερικούς μήνες πριν το γάμο. Κι όταν γεννήθηκε ο γιος της ο Μιχαήλ προσπαθούσαν να πείσουν τον κόσμο ότι μπορεί να γεννηθεί ένα υγιέστατο παιδάκι στους έξι μήνες.
Ο Γεώργιος την κοπάνησε γρήγορα από το Βουκουρέστι για το Λονδίνο. Εκεί σιγά – σιγά γνώρισε μια Αγγλίδα που έγινε ερωμένη του και κρατήθηκε στη σκιά του μέχρι το τέλος της ζωής του (πέθανε την 1η Απριλίου 1947 ενώ ήταν 56 χρόνων).

Δεν πρόκειται να δείτε σε καμία φωτογραφία τις γάμπες της Ελισάβετ. Όχι από σεμνοτυφία. Έπασχε από ένα είδος... ελεφαντίασης και οι γάμπες της ήταν χοντρές. Ετσι κατέφευγε πάντα σε μακριά φορέματα

Όμως κι η Ελισάβετ δεν έμεινε με σταυρωμένα τα χέρια. Το ελληνικό αίμα την τράβηξε και στο Βουκουρέστι στο Μέγαρο των Νεγρεπόντηδων γνώρισε τον ανιψιό της οικογένειας Σάντι Σκαναυή με τον οποίο δέθηκε περισσότερο του αναμενομένου. Το διαζύγιό της με τον Γεώργιο βγήκε στις 6 Ιουνίου 1935 λίγους μήνες πριν αρχίσει η δεύτερη βασιλική θητεία του.
Κι ο αδελφός της ο Κάρολος όμως δεν τα πήγε καλά με την δική του γυναίκα. Παράτησε στα κρύα του λουτρού την Ειρήνη (το διαζύγιο βγήκε στις 21 Ιουνίου1928) για την Μάγδα Έλενα Λουπέσκου μια εβραϊκής καταγωγής κόρη φαρμακοποιού που ήταν παντρεμένη με έναν αξιωματικό του στρατού. Ο Κάρολος κατάλαβε ότι δεν θα μπορούσε να τίποτα να περάσει τον γάμο και για να μην την ξαναπατήσει παραιτήθηκε υπέρ του γιου του Μιχαήλ. Έτσι όταν πέθανε ο Φερδινάνδος της Ρουμανίας το 1927 ο Μιχαήλ έγινε βασιλιάς. Το 1930 η ναζιστική «σιδηρά φρουρά» έφερε πίσω τον Κάρολο Β’. Στα 10 χρόνια που έμεινε στην εξουσία με την Λουπέσκου κατάφερε να μισηθεί απ’ όλους. Όχι για τις περιπέτειές του, αλλά για τις περιπέτειες στις οποίες έβαζε τη χώρα του. Τη Βεσαραβία την έδωσε στους Σοβιετικούς, τη βόρεια Τρανσυλβανία στους Ούγγρους και τη Δοβρυτσά στους Βουλγάρους. Έτσι ήθελαν οι Γερμανοί. Ακόμα και η «σιδηρά φρουρά» επαναστάτησε. Τον ανέτρεψε με πραξικόπημα κι επανέφερε τον Μιχαήλ ο οποίος θέλησε να αποκαταστήσει και τη μητέρα του. Της έδωσε τον τίτλο της «βασιλομήτορος». Κι ο Μιχαήλ δεν είδε προκοπή. Η Ρουμανία συνεργάστηκε με τον Άξονα και το1947 καθαιρέθηκε.
Κι η Ελισάβετ της Ρουμανίας; Η θεία του τι να έγινε; Το ειδύλλιο της με τον Σκαναυή έδωσε τη θέση του σε άλλο κι όταν υποχρεώθηκε να φύγει κι αυτή από τη Ρουμανία το 1947 προτίμησε τις Κάνες στη Γαλλία. Εκεί βρήκε ένα νεότερο της στον οποίο άφησε την περιουσία της. Μάλιστα λίγο πριν πεθάνει στις 14 Νοεμβρίου 1956 (60 χρόνων) τον υιοθέτησε.
Ο Κάρολος πέθανε στις 4 Απριλίου 1953 στο Εστορίλ της Πορτογαλίας. Ήταν 59 χρόνων. Έξι χρόνια νωρίτερα στις 3 Ιανουαρίου 1947 σ’ ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στο Ρίο είχε παντρευτεί την Μάγδα Λουτσέσκου.

Κάρολος και Μάγδα το 1940 στην Καραϊβική, λίγο μετά την εκθρόνισή τους

Κάρολος και Μάγδα πολλά χρόνια αργότερα στο Εστορίλ

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Ρούσσος Γεώργιος: Ελληνίδες βασίλισσες, περιοδικό Ταχυδρόμος, 6 Δεκεμβρίου 1956
Ρούσσος Γεώργιος: Νεώτερη ιστορία του ελληνικού έθνους.
Δομή: Εγκυκλοπαίδια
Wikipedia

Από το κρεβάτι του Φρόϊντ στο κρεβάτι του πρίγκιπα της Ελλάδος και της Μαρίας Βοναπάρτη

Ο πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδος

Ο Σίγκμουντ Φρόϊντ πιθανότατα θα κατέληγε σε κάποιο στρατόπεδο συγκεντρώσεως εάν δεν υπήρχε η Μαρία Βοναπάρτη να εξαγοράσει τους Ναζί για να τον αφήσουν να εγκαταλείψει τη Βιέννη.
Η Μαρία Βοναπάρτη δεν θα είχε γνωρίσει ποτέ τον διάσημο ψυχαναλυτή εάν δεν είχε προβλήματα στον γάμο της με τον πρίγκιπα Γεώργιο της Ελλάδος.
Ο πρίγκιπας Γεώργιος θα ήταν ευτυχισμένος δίπλα στη Μαρία Βοναπάρτη εάν δεν είχε δώσει την καρδιά του στον θείο του Βλάντεμαρ, τον μικρότερο αδελφό του πατέρα του και πρώτου βασιλιά της δυναστείας των Γλίξμπουργκ στην Ελλάδα!
Μην τρομάζετε. Λογικό είναι να σας μπερδέψουν όλα αυτά. Το κουβάρι αυτής της ιστορίας θα μπορούσε να το πλέξει με τέτοια δεξιοτεχνία μόνο η ίδια η ζωή. Ας το πιάσουμε το νήμα από την άκρη του:
Έχουμε και λέμε: Στη Δανία ο Βασιλιάς Χριστιανός ΙΧ (δηλαδή ο 9ος) απέκτησε 5 παιδιά που ήταν τα:
* Φρειδερίκος VIII (8ος), αργότερα βασιλιάς της Δανίας
* Αλεξάνδρα, αργότερα βασίλισσα της Αγγλίας
* Γεώργιος Ι, αργότερα βασιλιάς της Ελλάδας
* Θύρα, αργότερα πριγκίπισσα του Ανοβέρου και
* Βαλντεμάρ
Όπως βλέπετε κι από τον κατάλογο ο μόνος ριγμένος, ο μόνος που δεν έγινε τίποτα… αργότερα ήταν αυτός ο τελευταίος ο Βαλντεμάρ που έμεινε απλός πρίγκιπας σ’ όλη του τη ζωή. Δηλαδή από τις 27 Οκτωβρίου 1858 έως τις 14 Ιανουαρίου 1939. Όχι πως δεν προσπάθησε. Και βασιλιάς της Νορβηγίας, αλλά και της Βουλγαρίας συζητήθηκε να γίνει, αλλά….κόπηκε στις εισαγωγικές εξετάσεις των μεγάλων δυνάμεων.

Ο πρίγκιπας Βαλντεμάρ με τον βασιλιά του Σιάμ, Τσουλαλονγκορν

Ο μεγαλύτερος αδελφός του Γεώργιος παντρεύτηκε τη Ρωσίδα πριγκίπισσα Όλγα κι άρχισαν να κάνουν παιδιά. Σταμάτησαν στον αριθμό… επτά. Κι ήταν οι:
* Κωνσταντίνος Α’, ο οποίος έγινε βασιλιάς με πολλές διακοπές
* Γεώργιος, που θα μας απασχολήσει σήμερα
* Αλεξάνδρα (θα μας απασχολήσει σε πρώτη ευκαιρία)
* Νικόλαος
* Μαρία
* Ανδρέας
* Χριστόφορος
Ο Γεώργιος, ο πρίγκιπας, όχι ο βασιλιάς, δεν είχε καμία τύχη να γίνει βασιλιάς. Ήταν δευτερότοκος. Όμως ο Γεώργιος, ο βασιλιάς, όχι ο πρίγκιπας, σαν καλός πατέρας προόριζε τα παιδιά του για μεγάλα πράγματα. Μια σταλιά χώρα ήταν τότε η Ελλάδα. Έβλεπε όμως ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν θα το γλύτωνε το κανόνι. Ονειρευόταν λοιπόν τους γιούς του μικρούς βασιλιάδες σε κάποιες περιοχές που θα κέρδιζαν την αυτονομία τους. Άλλος στη Κρήτη, άλλος στη Μακεδονία, άλλος στη Θράκη, άλλος στη Κύπρο. Δουλειά να υπάρχει για όλους.
Τον Γεώργιο λοιπόν τον έστειλε στην Δανία στον μικρότερό του αδελφό του τον Βαλντεμάρ για να του μάθει τα μυστικά του Πολεμικού Ναυτικού. Στρατηλάτης ο πρώτος γιος ο Κωνσταντίνος, Ναύαρχος ο δεύτερος. Ευτυχώς για τον τρίτο γιό το Νικόλαο δεν είχε δημιουργηθεί ακόμα η αεροπορία γιατί θα ντυνόταν με το ζόρι στα μπλέ.
Ο θείος έμαθε κι άλλα πράγματα στο νεαρό πρίγκιπα Γεώργιο που δεν θα τα μαθαίναμε ίσως ποτέ εάν δεν μιλούσε η καθ’ ύλην αρμόδια, η ίδια του η γυναίκα. Όλα με τη σειρά τους.

Ο Νικόλαος Β' της Ρωσίας θα έμενε απλά τσάρβιτς, δηλαδή διάδοχος του θρόνου εάν δεν μεσολαβούσε ο πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδας

Ο πιτσιρικάς πήγε το 1883, στα 14 χρόνια του δηλαδή, να γίνει άνθρωπος της θάλασσας στη Κοπεγχάγη. Το 1891, στα 22 χρόνια του μαζί με τον θείο του συνόδευε τον μετέπειτα τσάρο της Ρωσίας, Νικόλαο Β’ σ’ ένα ταξίδι στην Ιαπωνία. Ανέμελα πράγματα με περιηγήσεις, επισκέψεις σε περιοχές άγνωστες στους Ευρωπαίους –εκείνη την εποχή – και τα σχετικά. Μόνο που το απόγευμα της 11ης Μαΐου 1891 (με το δυτικό ημερολόγιο που ακολουθούσε η Δανία) ή 29ης Απριλίου (με το Ανατολικό που ακολουθούσαν Ελλάδα και Ρωσία) έγινε το αναπάντεχο. Η παρέα του διαδόχου και της ακολουθίας του επέστρεφαν από μια βόλτα στη λίμνη Μπίβα στο Ότσου όταν ένας Ιάπωνας αστυνομικός που προστάτευε -υποτίθεται- τον διάδοχο του ρωσικού θρόνου έβγαλε το σπαθί του και πήγε να τον σκοτώσει.

Ο παρ' ολίγον δολοφόνος του διαδόχου του ρωσικού θρόνου, ιάπωνας εθνικιστής Σάνζο Τσούντα

Εκεί ο δικός μας, ο Γεώργιος, πετάχτηκε μπροστά και κατάφερε να τον αφοπλίσει. Βέβαια του άφησε η προσπάθεια αυτή μια ουλή εννιά εκατοστών στο δεξί μάγουλο, αλλά κέρδισε τη συμπάθεια και την ευγνωμοσύνη του τσάρεβις. Όσο για τον επίδοξο δολοφόνο, τον Τσούντα Σάνζο τον παρέδωσε στους συμπατριώτες του για τα… υπόλοιπα. Ο Σάνζο αν και καταδικάστηκε σε ισόβια, πέθανε τέσσερις μήνες αργότερα στη φυλακή από άγνωστη ασθένεια!
Ο Γεώργιος ανακηρύχτηκε ναύαρχος του ρωσικού στόλου. Λίγο νωρίτερα είχε πάρει την ίδια διάκριση και στην Δανία, ενώ με την επιστροφή του στην Ελλάδα έγινε υπασπιστής του πατέρα του και φυσικά ναύαρχος της Ελλάδας. Έγινε ο μόνος που είχε τον ίδιο βαθμό σε τρεις στόλους (Ελλάδα – Ρωσία – Δανία).
Το 1897 πήρε μέρος στον αποκλεισμό της Κρήτης ως επικεφαλής του ελληνικού στόλου κι ένα χρόνο αργότερα με εντολή των Μεγάλων Δυνάμεων ανέλαβε ύπατος αρμοστής της Κρήτης.
Εκεί ήρθε σε σύγκρουση με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Το 1899 συγκρότησε την Κρητική Χωροφυλακή, αλλά το 1905 υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τη Κρήτη. Οι κατηγορίες για σκληρότητα και η αθυροστομία του ήταν οι βασικές αιτίες. Η καχυποψία των Άγγλων που δεν ενέκριναν την φιλορωσική του πολιτική (άλλωστε κι η μητέρα του ήταν Ρωσίδα) ήταν ο ουσιαστικός λόγος της απόσυρσής του από το προσκήνιο.

Η Μαρία Βοναπάρτη ντυμένη νύφη

Ο πατέρας του κατάλαβε ότι περισσότερους μπελάδες θα του δημιουργούσε ο γιος του παρά θα του έλυνε προβλήματα κι αποφάσισε να τον παντρέψει.
Η Μαρία Βοναπάρτη είχε ένα ένδοξο όνομα που θύμιζε… Ναπολέοντα, ένα πλούσιο πατέρα κι αναζητούσε έναν άνδρα που θα την έκανε ευτυχισμένη, αλλά θα είχε και κάποιους τίτλους που έλειπαν από την οικογένειά της. Το deal κλείστηκε μεταξύ του πατέρα της και του υποψηφίου γαμπρού. Για να δώσουν τα χέρια χρειάστηκε ο Γεώργιος να παραιτηθεί κάθε δικαιώματος επάνω στη περιουσία της νύφης. Ο γάμος έγινε το 1907 και από το 1909 το ζεύγος εγκαταστάθηκε στο Παρίσι αφού ο Βενιζέλος δεν ήθελε στα πόδια του τον πρίγκιπα με τον οποίο μάλωνε στη Κρήτη.
Το 2004 η δημοσιογράφος Σελιά Μπερτέν έγραψε τη βιογραφία της Μαρίας Βοναπάρτη που κυκλοφορεί και στην Ελλάδα. Εκεί διαβάζουμε ότι ο Έλληνας πρίγκιπας τον οποίο – και σωστά – χαρακτηρίζει σκανδιναβό γίγαντα ήταν ερωτευμένος με τον θείο του!

Η Μαρία Βοναπάρτη με τον γιό της Πέτρο

Το… μυστικό δεν ήταν τόσο κρυφό. Το ήξεραν οι ενδιαφερόμενες. Εκτός από τη Μαρία Βοναπάρτη και η πριγκίπισσα Μαρία της Ορλεάνης, η σύζυγος του Βάλντεμαρ. Κι ενώ η Μαρία της Ορλεάνης έκανε πέντε παιδιά, η Μαρία Βοναπάρτη σταμάτησε στα δύο κι από νωρίς άρχισε να έχει προβλήματα. Η πρώτη της αντίδραση ήταν να αλλάζει εραστές σαν τα πουκάμισα. Η δεύτερη να βρει έναν άνθρωπο να του μιλήσει για τα προβλήματά της. Και ενώ γκόμενο βρίσκεις, στον ακροατή κολλάς εδώ έγινε το ακριβώς αντίθετο. Οι εραστές άλλαζαν σαν τα πουκάμισα κι ανάμεσα τους ήταν διάσημοι όπως ο πρωθυπουργός της Γαλλίας Αριστείδης Μπριάντ (1862-1932), ο γαλλοπολωνός ψυχαναλυτής Ρούντολφ Λόβενστάϊν (1898-1976), αλλά στον… ακροατή έκανε διάνα. Βρήκε τον Σίγμουντ Φρόϊντ τον άνθρωπο που εφάρμοσε και θεμελίωσε την ψυχανάλυση.

Η Μαρία Βοναπάρτη με τον δάσκαλό της στο Παρίσι

Ενθουσιάστηκε τόσο πολύ μάλιστα που κι η ίδια έγινε ψυχαναλύτρια. Από το 1925 που γνωρίστηκε με τον μεγάλο Βιεννέζο φρόντισε να διαδώσει τις ιδέες του. Μάλιστα στην Ελλάδα θεωρείται – και δικαίως – από τους θεμελιωτές της ψυχανάλυσης. Το ίδιο και στη Γαλλία.

Η Μαρία Βοναπάρτη σε νεαρή ηλικία

Στη στέψη της βασίλισσας Ελισάβετ της Αγγλίας, το 1952, η Μαρία Βοναπάρτη κάθισε δίπλα σ’ ένα νεαρό καλεσμένο τον οποίο υπέβαλε σε κανονική ψυχανάλυση με αποτέλεσμα να μη δει τίποτα από τη τελετή. Το όνομά του; Φρανσουά Μιτεράν!
Η Μαρία Βοναπάρτη όμως είναι αυτή που θα σώσει τον Εβραίο Φρόϊντ από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Μαρία Βοναπάρτη και Ζίγκμπουντ Φρόϊντ στο σπίτι της Βιέννης

Οι Ναζί με την είσοδό τους στην Αυστρία δήμευσαν την περιουσία της Ψυχαναλυτικής Εταιρείας της Βιέννης, αλλά και το διαμέρισμα του Φρόϊντ. Η Βοναπάρτη έδωσε 4.824 δολάρια σε διάφορους αξιωματούχους για να εξασφαλίσει την άδεια εξόδου του δασκάλου από τη Βιέννη. Ο Φρόϊντ πήγε στο Λονδίνο. Οι τέσσερις αδελφές του που έμειναν στην Αυστρία πέθαναν σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως.

Η Μαρία Βοναπάρτη και ο Γεώργιος της Ελλάδος

Ο πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδος έζησε στη Γαλλία και πέθανε στις 25 Νοεμβρίου 1957. Στα 88 του χρόνια. Θάφτηκε στο Τατόϊ. Στο τάφο του τοποθετήθηκε η φωτογραφία του θείου του Βάλντεμαρ και μια τούφα από τα μαλλιά του. Ζήτησε μάλιστα να γράψουν στον τάφος του «Γεώργιος ο Κρης». Ο θείος είχε αφήσει την τελευταία του πνοή πολλά χρόνια νωρίτερα. Στις 14 Ιανουαρίου 1939. Ήταν 80 χρόνων. Η Μαρία Βοναπάρτη έζησε στη Γαλλία. Εκεί πέθανε στις 21 Σεπτεμβρίου 1962. Στα 80 της χρόνια. Θάφτηκε κι αυτή στο Τατόϊ.

Το ρεπορτάζ από τη Γαλλία για τον θάνατο του γηραιού πρίγκιπα

Η κηδεία του πρίγκιπα υπήρξε μεγαλοπρεπής

Ρεπορτάζ από τη κηδεία του γηραιού πρίγκιπα από την εφημερίδα "Ελευθερία"

Όσο για το αρχείο της θα «απελευθερωθεί» μετά από θέλησή της το 2020. Όμως εκτός από τη βιογραφία της το 2004 γυρίστηκε και η τηλεταινία «Πριγκίπισσα Μαρία» με την Κατρίν Ντενέβ στον ομώνυμο ρόλο η οποία στηρίζεται στη προσπάθεια της Βοναπάρτη να βγάλει από τη Βιέννη του Γ’ Ράϊχ τον Ζίγκμουντ Φρόϊντ.
Να μην το ξεχάσουμε: Η Γεωργιούπολη ένα θαυμάσιο χωριό δίπλα στη λίμνη μεταξύ Χανίων και Ρεθύμνου από αυτό το Γεώργιο πήρε τ’ όνομά της.

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Μπαλσάμο Μαουρίτσιο: «Σίγκμουντ Φρόϊντ», εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2007
Μπερτέν Σελιάν: «Μαρία Βοναπάρτη – Η ζωή της». Μετάφραση – επίμετρο: Ρούλα Τσιτούρη, εκδόσεις Ποταμός, Αθήνα 2008
Πάπυρος, Λαρούς, Μπριτάνικα εγκυκλοπαίδεια, έκδοση Πάπυρος, Αθήνα 2005
Ρούσσου Γιώργου: «Ασπασία Μάνου, το μαύρο πρόβατο μιας δυναστείας», περιοδικό Ταχυδρόμος
Ρούσσου Γιώργου: «Νεότερη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», εκδόσεις Μορφωτική Εστία
Συλλογικό: «Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000», εκδόσεις Ελληνικά γράμματα.

Οι γυναίκες του Βενιζέλου

«Ελ.Βενιζέλος». Πριν γίνει αεροδρόμιο (και σταθμός του ηλεκτρικού βεβαίως…) ήταν πολιτικός! Και λεγόταν Ελευθέριος Βενιζέλος. Ήταν ο άνθρωπος που διπλασίασε την Ελλάδα. Την πήρε το 1910 με τα σύνορά της να φθάνουν στη Λάρισα και την παρέδωσε έξω από την Κωνσταντινούπολη και μέσα στη Μικρά Ασία. Στη συνέχεια η Ελλάδα μίκρυνε και πάλι, αλλά η δόξα του Βενιζέλου μεγάλωσε. 

Σε αντίθεση με ότι γίνεται σήμερα παλαιότερα οι πολιτικοί προτιμούσαν να… παντρεύονται την εξουσία. Άλλωστε η εξουσία πάντα ήταν ένα ισχυρό αφροδισιακό. Ο Καποδιστρίας, ο Τρικούπης, ο Δηλιγιάννης και ο Γούναρης ήσαν ανύπαντροι, ενώ ο Βενιζέλος στα χρόνια της μεγάλης του δράσης δεν ήταν παντρεμένος. Κι όμως τρεις γυναίκες σημάδεψαν τη ζωή του. Σ’ αυτές θα αναφερθούμε. Πριν από αυτό είναι απαραίτητο να προηγηθεί μια… φωτογραφία της οικογένειας.

Οι περισσότεροι ξέρουν ότι οι Βενιζέλοι κρατούν τη σκούφια τους από την Κρήτη. Η αλήθεια είναι λίγο διαφορετική. Οι Μπενιζέλοι ήταν από τον Μυστρά κι αναγκάστηκαν να φύγουν το 1770 όταν Αλβανοί εισέβαλαν στη περιοχή. Μάλιστα το επώνυμό τους ήταν Κρεββατάς. Το Μπενιζέλος ήταν το μικρό όνομα του ανθρώπου που κατάφυγε στα Χανιά  Εκεί φαίνεται ότι το Μπενιζέλος έγινε επώνυμο με ελαφρά παραφθορά. Με δεδομένο ότι κι ο Ευάγγελος Βενιζέλος του ΠΑΣΟΚ έγινε Βενιζέλος με αλλαγή επωνύμου καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεις Βενιζέλο που λεγόταν Βενιζέλος!

Ξεφύγαμε όμως…Ο πατέρας του Βενιζέλου, ο Κυριάκος, παντρεύτηκε το 1846 την Στυλιανή Πλουμιδάκη,  η οποία προερχόταν από ευκατάστατη οικογένεια. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο γάμος του ήταν περιπετειώδης. Ο πατέρας της νύφης δεν ήθελε να… χαραμίσει τη κόρη του με ένα απλό έμπορο! Αν θέλει η νύφη κι ο γαμπρός όμως… Ο γάμος έγινε κι όπως ήταν συνήθειο σε κάθε σοβαρή οικογένεια άριχσε να αραδιάζει παιδιά. Στην οικογένεια του Κυριάκου Βενιζέλου το κοντέρ σταμάτησε στο… 5. Κι αν από το πρώτο στ δεύτερο παιδί μεσολαβούν έντεκα χρόνια υπάρχει εξήγηση. Τέσσερα αγόρια πέθαναν στα πρώτα τους χρόνια ή λίγο πριν τον τοκετό.

* Η Μαριγώ γεννήθηκε το 1847 κι έζησε 59 χρόνια (1906)

* Η Αικατερίνη (Κατίγκω) γεννήθηκε έντεκα χρόνια αργότερα, το 1858, κι έζησε 86 χρόνια (1934). Παντρεύτηκε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη κι εγγονός του είναι ο επίτιμος πρόεδρος της ΝΔ.

* Ο Αγαθοκλής γεννήθηκε το 1861. Ήταν ο πιο άτυχος της οικογένειας. Αρρώστησε από τύφο σε ηλικία δύο χρόνων κι από τότε σταμάτησε η διανοητική του εξέλιξη. Περπατούσε συνήθως στα τέσσερα, επικοινωνούσε με δυσκολία με το περιβάλλον. Έζησε μέχρι τα 37 του χρόνια (1898). Πέθανε στη Μήλο όπου είχε καταφύγει με τη μητέρα του μετά τη κρητική επανάσταση. Μάλιστα η Στυλιανή Βενιζέλου η οποία του είχε αφιερώσει τη ζωή του έφυγε κι αυτή μία εβδομάδα μετά τον θάνατο του γιού της.

* Η Ελένη γεννήθηκε το 1862 και έζησε 60 χρόνια (1912)

* Ο Ελευθέριος, ο Λευτεράκης, όπως τον έλεγαν, γεννήθηκε στις 11 Αυγούστου 1864. Ο ίδιος γιόρταζε τα γεννέθλια του στις 12 Αυγούστου, αλλά οι πιο έγκυρες μαρτυρίες δίνουν το 11 ως ημερομηνία της γέννησής του. Ήταν ο άνθρωπος που λατρεύτηκε (από τους Φιλελεύθερους) και μισήθηκε (από τους Βασιλικούς) όσο κανείς άλλος κι έβαλε τη  σφραγίδα του στα πρώτα –και καθοριστικά- χρόνια του 20^ου αιώνα. Πέθανε αυτοεξόριστος στο Παρίσι στις 18 Μαρτίου 1936.

* Η Ευανθία γεννήθηκε το 1869 κι ήταν το τελευταίο παιδί της οικογένειας.

Τον σημάδεψε το όνομα

Ο Λευτεράκης σπούδασε στην Αθήνα. Κι εδώ στη μικρή πρωτεύουσα γνώρισε μια Κρητικιά συμφοιτήτριά του. Το επώνυμό της δεν έχει διασωθεί. Μόνο το μικρό της όνομα ξέρουμε: Μαρία. Αυτή η άγνωστη σ’ εμάς Μαρία έγινε ο πρώτος έρωτας του νεαρού φοιτητή. Μάλιστα κάποια στιγμή άφησε τα μαθήματα του. Γιατί χώρισε; Η υγεία του πατέρα του χειροτέρεψε κι όταν αυτός πέθανε στα 19 βρέθηκε να έχει την ευθύνη της οικογένειάς του και να συνεχίσει να σπουδάζει νομικά δ’ αλληλογραφίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας.

Μια άλλη Μαρία όμως τον σημάδεψε κι έγινε η μητέρα των παιδιών  του. Ήταν η Μαρία Κατελούζου – Ελευθερίου η οποία προερχόταν από εξέχουσα οικογένεια των Χανίων. Γνωρίστηκαν το 1887. Εκείνος ήταν 23 χρόνων κι εκείνη λίγο πριν τα 18. Λέγεται ότι ο νεαρός δικηγόρος περνούσε κάτω από το παράθυρο της Μαρίας περιμένοντας να του ρίξει μια ματιά και να τη χαιρετήσει, ενώ το πρώτο τους ραντεβού έγινε στο Ακρωτήρι, εκεί δηλαδή που ξέσπασε η Κρητική επανάσταση κι εκεί που θάφτηκε ο Βενιζέλος!

Το ειδύλλιο μπορεί να πλέχτηκε γρήγορα, αλλά τα εμπόδια ήταν πολλά. Ο πατέρας της Μαρίας ήθελε να παντρέψει τη κόρη του με τον Ανδρέα Κοπάση (Ανδρουλιδάκη) έναν ανώτερο υπάλληλο της Γενικής Διοίκησης Κρήτης που αργότερα έγινε κυβερνήτης της Σάμου και δολοφονήθηκε το 1912. Στη πρώτη κρούση του Βενιζέλου να παντρευτεί την Μαρία ο Σοφοκλής Κατελούζος επικαλέστηκε το νεαρό της ηλικίας της κόρης του (δεν είχε κλείσει τα 18!) Τον επόμενο χρόνο ο πατέρας δεν έπρεπε να βρει άλλη δικαιολογία. Κι αντί να σπάσει το κεφάλι του προτίμησε να πει το ναι. Δύο χρόνια μετά ο Λευτέρης και η Μαρία ανέβηκαν τα σκαλιά της Αγίας Φωτεινής στα Χανιά. Ο γάμος ήταν το γεγονός της εποχής. Παραβρέθηκαν σ’ αυτόν όχι μόνο η καλή κοινωνία της πόλης, αλλά και οι εκπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμενων στο νησί που έκαναν το… διαιτητή στους καυγάδες Ελλήνων και Τούρκων.

Ο Βενιζέλος με τη γυναίκα που αγάπησε περισσότερο από κάθε άλλη, την Μαρία Κατελούζου

Το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στη Χαλέπα σ’ ένα σπίτι που θα ονειρευόταν κάθε ερωτευμένο ζευγάρι. Το 1893 γεννήθηκε ο Κυριάκος, το πρώτο τους παιδί. Δύο χρόνια αργότερα η Μαρία ήταν και πάλι έγκυος. Γέννησε τον Σοφοκλή, αλλά πέθανε στον τοκετό.

Το πλήγμα ήταν τεράστιο για το νεαρό δικηγόρο. Μάλιστα λέγεται ότι για χρόνια αντιμετώπιζε σκληρά το μικρό του γιό και κατά κάποιο τρόπο τον θεωρούσε υπεύθυνο για τον θάνατο της μητέρας του!

Η φίλη που έγινε ερωμένη

Ο Θανάσης Μπλουμ ήταν δικηγόρος στα Χανιά. Από τους πιο γνωστούς. Και φίλος του Βενιζέλου. Μόνο που το 1895 όταν παντρεύτηκε την 25χρονη Παρασκευούλα είχε τα χρονάκια του. Δεν τα υπολόγισε καλά ο αξιότιμος δικηγόρος. Πέθανε νωρίτερα του αναμενομένου. Η  Παρασκευούλα έμεινε χήρα το 1906. Ήταν 36 χρόνων. Η φιλία του ζεύγους με τον Βενιζέλο έγινε έρωτας της νεαρής χήρας κι ίσως του πολιτικού. Ο Βενιζέλος ήταν έξι χρόνια μεγαλύτερός της.

Η Παρασκευούλα Μπλουμ βοήθησε τον κυβερνήτη να ξεπεράσει την απώλεια της πρώτης του συζύγου

Πέρασαν τέσσερα ευτυχισμένα χρόνια. Το ειδύλλιο διακόπηκε επειδή ο Βενιζέλος έφυγε από τα Χανιά για να γίνει πρωθυπουργός στην Αθήνα. Σύμπτωση: Μερικά χρόνια νωρίτερα ο πρώτος έρωτας του Βενιζέλου είχε διακοπεί για τον ακριβώς αντίθετο λόγο. Τοτε ο νεαρός φοιτητής άφηνε την Αθήνα για τα Χανιά!

Η Παρασκευούλα ήρθε κι αυτή  στην Αθήνα, αλλά κατάλαβε γρήγορα ότι η πολιτική είχε… τυλίξει για τα καλά τον καλό της. Τα μάζεψε, γύρισε στα Χανιά, παντρεύτηκε το 1922, ένα χρόνο μετά τον δεύτερο γάμο του Βενιζέλου τον επίσης μικρότερό της Φαίδρο Βάμβα. Έμεινε χήρα. Παντρεύτηκε για τρίτη φορά κι έμεινε και πάλι χήρα το 1947. Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και πέθανε το 1961 σε ηλικία 91 χρόνων.

«Προικοθήρας» στα 57 χρόνια του!

Η 1^η Νοεμβρίου 1920 αποτελεί σταθμό στην Ελληνική ιστορία. Οι «Φιλελεύθεροι» το κόμμα του Βενιζέλου έχασαν τις εκλογές. Μπορεί οι στρατιωτικές επιτυχίες να είχαν δημιουργήσει μια Μεγάλη Ελλάδα που ήταν έξω από την Κωνσταντινούπολη κι είχε απελευθερώσει ένα μεγάλο μέρος της Ιωνίας με επίκεντρο τη Σμύρνη, αλλά το αίτημα του αφοπλισμού ειδικά στην λεγόμενη Παλαιά Ελλάδα ήταν έντονο. Ο ίδιος ο Βενιζέλος απέτυχε να εκλεγεί βουλευτής στην Αττικοβοιωτία! Η απόφασή του να εγκαταλείψει τη πολιτική και να αυτοεξοριστεί.

Βρισκόμαστε σε μια εποχή που οι πολιτικοί πέθαναν φτωχοί ακόμα κι αν είχαν μπει σ’ αυτή πλούσιοι. Ο Βενιζέλος είχε διαχειριστεί τεράστια κονδύλια στη πολεμική δεκαετία 1910-20, δεν έδινε λογαριασμό σε κανένα κι αν έβαζε λίγο τα δάχτυλά στο στο μέλι θα είχε δημιουργήσει αμύθητη περιουσία. Δεν τόκανε. Ακόμη κι η πατρική είχε εξανεμιστεί. Ο φροντιστής του Κλέαρχος Μαρκαντωνάκης είχε να λέει για τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπιζε. Κάποιες φορές κατέφευγε σε δάνεια από φίλους για να βγει ο μήνας. Τα απέστρεφε κι ο φαύλος κύκλος συνεχιζόταν. Δωρεές δεν δεχόταν με εντολή του κυβερνήτη. Ένας πλούσιος γάμος ήταν κάποια λύση.

Βενιζέλος και Έλενα Σκυλίτση

Η Έλενα Σκυλίτση ήταν τότε 47 χρόνων και ο Βενιζέλος 57. Η Έλενα ζούσε στο Λονδίνο. Η καταγωγή της οικογένειάς της ήταν από τη Χίο. Ένας κλάδος είχε εγκατασταθεί στο Λονδίνο κι ο άλλος στη Τουρκία.

Από την τελετή του γάμου Βενιζέλου και Έλενας στο Λονδίνο

Η προσωπικότητα του Βενιζέλου είχε συναρπάσει την Έλενα που είχε μεγαλώσει με κουβερνάντες από τη Γερμανία, τη Σουηδία και την Αγγλία, αλλά μέσα της ένοιωθε βέρα Ελληνίδα. Κι ας μην μπορούσε να εκφραστεί καλά στη γλώσσα μας. Γιαυτό κι όταν αποφάσισε να αφηγηθεί το «ρομάντζο» της με τον Βενιζέλο προτίμησε τα γαλλικά.

Βενιζέλος και Έλενα στην αναμνηστική πόζα μετά το γάμο

Η πρώτη γνωριμία με τον Βενιζέλο είχε γίνει το 1912 στο Λονδίνο όταν ο πρωθυπουργός της Ελλάδος βρισκόταν εκεί για την ομώνυμη διάσκεψη που θα ρύθμιζε τα σύνορα των χωρών μετά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο. Ο Βενιζέλος δεν είχε καιρό για έρωτες. Κι αν είχε δύσκολα θα τον συγκινούσε μια ψυχρή αριστοκράτισσα που είχε χάσει προ πολλού τη θηλυκότητά της.  

Δέκα χρόνια αργότερα όμως τα πράγματα είχαν αλλάξει δραματικά. Η Έλενα μπορούσε να εξασφαλίσει μια άνετη ζωή στο εξωτερικό όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τα παιδιά του και τους συνεργάτες του. Και το βασικότερο: Δεν θα περίμενε… αντιπαροχές εάν επέστρεφε στην εξουσία, όπως συμβαίνει συνήθως με τους χορηγούς των πολιτικών.

Μόνο που οι περισσότεροι συνεργάτες του δεν είχαν την ίδια άποψη. Ο Γρηγόρης Δαφνής στη βιογραφία του Σοφοκλή Βενιζέλου αναφέρει την απάντηση του Εμμανουήλ Ρέπουλη, του στενότερου συνεργάτη του Ελευθερίου Βενιζέλου, όταν του γνωστοποίησε την πρόθεσή του να παντρευτεί την δεσποινίδα Σκυλίτση:

-Σεις κύριε Πρόεδρε υπήρξατε νυμφίος της Ελλάδος. Πως είναι δυνατόν να γίνεται νυμφίος μιας γυναικός;

Ο γάμος έγινε στις 15 Σεπτεμβρίου 1921 στο «Χάϊ γκέϊτ» του βόρειου Λονδίνου με τη λαμπρότητα που ταίριαζε  στο γεγονός. Ακολούθησε ένα ταξίδι του μέλιτος στις ΗΠΑ που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1921 κι ολοκληρώθηκε τον Μάϊο του 1922. Ανάμεσα στα αξιοθέατα του ταξιδιού και η επίσκεψη στο Χόλυγουντ!

Το ζεύγος Βενιζέλου πέρασε τη διώρυγα του Παναμά, είδε τις Άνδεις, επέστρεψε στην Ευρώπη περιπλανήθηκε στα πολυτελή θέρετρα της Ελβετίας κι η Έλενα κουρασμένη αποφάσισε ν’ αγοράσει ένα σπίτι στο Παρίσι για να εγκατασταθούν.

Γρήγορα ο Βενιζέλος επέστρεψε στην Ελλάδα κι επέστρεψε στη πολιτική. Το 1930 η Έλενα Βενιζέλου έκτισε το σπίτι που περίμενε να αποτελέσει το λιμάνι τους σε μια ταραγμένη ζωή. Στην οδό Λουκιανού 2 σε σχέδια του Ανδρέα Μεταξά δημιούργησε ένα νεοκλασικό που ταίριαζε στο επίπεδο του Βενιζέλου κι ανοικοδόμησε το πατρικό του σπίτι στη Χαλέπα στα Χανιά. Το σπίτι της Αθήνας όμως αποδείχτηκε κακότυχο. Κατασκευάστηκε σε δύο χρόνια (1930-32), αλλά οι ιδιοκτήτες του έμειναν ελάχιστα. Εκεί γνώρισαν την εκλογική ήττα του 1932, την απόπειρα δολοφονίας του 1933 και το αποτυχημένο κίνημα του 1935 που υποχρέωσε το ζεύγος να αυτοεξοριστεί και πάλι.

Το σπίτι στο Κολωνάκι, στην οδό Λουκιανού δεν έφερε τύχη στο ζεύγος Βενιζέλου

Ο χρόνος είχε ήδη αρχίσει να μετρά αντίστροφα. Στις 18 Μαρτίου 1936 ο Βενιζέλος έκλεισε τα μάτια του έπειτα από εγκεφαλικό.

Η Έλενα έζησε στο εξωτερικό. Στη Γαλλία και στην Ελβετία μέχρι το θάνατό της. Όσο για το σπίτι της οδού Λουκιανού 2 πουλήθηκε από την ίδια στο Αγγλικό δημόσιο κι έγινε η κατοικία του εκάστοτε πρέσβη της Μεγάλης Βρετανίας στην Ελλάδα. Ακριβώς δίπλα σ’ ένα μοντέρνο κτίριο βρίσκεται η πρεσβεία.

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:

Βενιζέλου Έλενα: «Στη σκιά του Βενιζέλου», εκδόσεις Ωκεανίδα, Αθήνα 2002

Βεντήρης Γ.: «Η Ελλάς του 1910-20», εκδόσεις Πυρσός, Αθήνα 1931 (επανέκδοση Ίκαρος 1970)

Βερεμής Θ.-Η.Νικολακόπουλος: «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η εποχή του», εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2005

Δαφνής Γρηγόρης.: «Σοφοκλής Ελευθερίου Βενιζέλος», εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 1970

Ρούσσος Γεώργιος: «Ασπασία Μάνου το μαύρο πρόβατο της δυναστείας», περιοδικό Ταχυδρόμος