Τρίτη 31 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Στιγμές πριν την αποστασία από αριστερά Κ.Μητσοτάκης, Α.Παπανδρέου, Στ.Στεφανόπουλος και Γ.Παπανδρέου

Το μακρύ… καυτό καλοκαίρι του 1965 κλείνει με μια θεαματική κίνηση του βασιλιά Κωνσταντίνου. Καλεί στα Ανάκτορα το Συμβούλιο Στέμματος. Μαζεύει δηλαδή τους πολιτικούς που έχουν γίνει πρωθυπουργοί ή είναι αρχηγοί κομμάτων για να βρεθεί λύση στο πρόβλημα που αυτός δημιούργησε όταν εξώθησε τον εκλεγμένο πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου σε παραίτηση.
Ο Κωνσταντίνος παρασκηνιακά πιέζει κι άλλους βουλευτές της ΕΚ να εγκαταλείψουν τον Παπανδρέου για να βρεθεί επιτέλους μια κυβέρνηση αποστατών που θα μπορέσει να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης για να υπάρξει κυβέρνηση από το χώρο της ΕΚ και να τηρηθούν τα προσχήματα. Ακόμη δεν θέλει εκλογές. Κι αυτό επειδή ξέρει ότι ο λαός όχι μόνο θα ξαναδώσει τη πλειοψηφία στον Παπανδρέου, αλλά και θα τιμωρήσει τους αποστάτες.
Στο προσκήνιο φυσικά τα πράγματα είναι διαφορετικά. Μόνο που στο Συμβούλιο Στέμματος λίγο έλειψε να έρθουν τα πάνω κάτω. Η κατάσταση να ξεφύγει από τον έλεγχο.
Ο αρχηγός της ΕΡΕ Παναγιώτης Κανελλόπουλος δέχτηκε, αρχικά, τη πρόταση του Γεωργίου Παπανδρέου να ηγηθεί κυβέρνησης που θα οδηγούσε τη χώρα σε εκλογές. Ο Κωνσταντίνος τα έχασε. Ο Κανελλόπουλος από την πλευρά του δεν έκανε τίποτε άλλο από αυτό που ήθελε ο ίδιος, αλλά κι οι περισσότεροι βουλευτές του κόμματός του. Οι τελευταίες εξελίξεις τους είχαν μετατρέψει σε θεατές και άβουλα όντα που ήσαν υποχρεωμένα να ακολουθούν τις επιθυμίες του Κωνσταντίνου ο οποίος τους υποχρέωνε να ψηφίζουν τους μέχρι χθες κομματικούς τους αντιπάλους χωρίς κανένα όφελος. Αντίθετα οι αντίπαλοί τους γινόντουσαν μέλη της κυβερνήσεως, έπαιρναν υπουργεία κι αρκετά χρήματα υπογείως, όπως έλεγαν οι… κακές γλώσσες.
Ο Κωνσταντίνος και οι σύμβουλοί του προσπάθησαν να μεταπείσουν τον Κανελλόπουλο ο οποίος αφού δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά έβαλε τέτοιους όρους στον Παπανδρέου (διάλυση της Νεολαίας Λαμπράκη, περιορισμός της συνεργασίας με την Αριστερά κ.ά) που ήταν δεδομένο να μην προχωρήσει η συνεργασία.
Το Παλάτι πλέον μπορούσε να βάλει σε εφαρμογή το επόμενο σχέδιό του που ήταν μια κυβέρνηση του Στέφανου Στεφανόπουλου. Στην αντίθετη περίπτωση η τελευταία λύση για την αποτροπή της πρωθυπουργοποίησης Παπανδρέου θα ήταν η δικτατορία.

Τρίτη 24 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

Ο Ηλίας Τσιριμώκος διαβάζει τις προγραμματικές δήλώσεις του στη Βουλή

Ο Ηλίας Τσιριμώκος εμφανίστηκε στη Βουλή για να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης. Όμως όσες ασκήσεις μαθηματικών κι αν έγιναν ο αριθμός 151 είναι δύσκολο να συγκεντρωθεί. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά κινδυνεύει να συγκεντρώσει λιγότερες ψήφους κι από αυτές του Γεωργίου Νόβα αφού:
- Ο Αχιλλέας Καραμανλής δεν δέχεται να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στη κυβέρνηση εξ αιτίας της κριτικής που είχε ασκήσει στο παρελθόν ο πρωθυπουργός σε βάρος του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Ανδρέας και Γεώργιος Παπανδρέου στο περιθώριο της συζήτησης στη Βουλή

- Διαχασμένοι παρουσιάζονται και οι Προοδευτικοί. Άλλοι θέλουν να στηρίξουν τη νέα κυβέρνηση κι άλλοι θέλουν να την καταψηφίσουν.
Όσο για τη Βουλή παρουσίαζε εικόνα πολιορκούμενου κτιρίου, όπως και στη προηγούμενη ψηφοφορία της κυβερνήσεως Νόβα. Με μια διαφορά. Τότε οπαδοί της ΕΚ είχαν περικυκλώσει το κτίριο, ενώ τώρα στη θέση τους βρίσκονται μονάδες της αστυνομίας, αλλά και του στρατού.

Συζήτηση Στέφανου Στεφανόπουλου, Γεώργιου Νόβα και Σπύρου Μαρκεζίνη

Παρασκευή 20 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Το μεσημέρι ορκίστηκε η κυβέρνηση του νέου πρωθυπουργού Ηλία Τσιριμώκου με πολλά κενά σε υπουργεία για να δελεαστούν οι πιθανοί νέοι αποστάτες από την ΕΚ, αλλά το βράδυ τα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας επισκίασαν οτιδήποτε άλλο.
Τι έγινε; Ομάδες των «Λαμπράκηδων», αλλά και της Ενώσεως Κέντρου ξεχύθηκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για τις μεθοδεύσεις που ακολουθούσε το παλάτι στο σχηματισμό της νέας κυβέρνησης.
Οι διαδηλωτές σε πολλά σημεία αιφνιδίασαν τους αστυνομικούς και σχεδόν όλο το κέντρο της Αθήνας πέρασε στην κατοχή τους. Σημειώθηκαν εμπρησμοί δύο οχημάτων της Πυροσβεστικής, τριών ΙΧ, ενώ αργά το βράδυ κι ενώ ο νέος πρωθυπουργός συζητούσε ακόμα και τη περίπτωση της επέμβασης του στρατού η κατάσταση ηρέμησε.
Τι έμεινε πίσω;
• 150 τραυματίες
• 226 συλληφθέντες
Ανάμεσα στους τελευταίους και μέλη της Ομοσπονδίας Εργαζομένων στον Τύπο. Ο πρόεδρος Ν.Κατζάς και ο αντιπρόεδρος Απόστολος Μαγγανάρης.
Την ίδια μέρα ο Γεώργιος Παπανδρέου ανακοίνωσε ότι ξεκινά την λεγόμενη «πορεία προς τον λαό», περιοδεία στην ελληνική περιφέρεια. Πρώτος σταθμός η Θεσσαλία.
Τα σκίτσα είναι του Αρχέλαου από την Αθηναϊκή της 19 και 20 Αυγούστου
Η σύνθεση της νέας κυβερνήσεως

Φωτορεπορτάζ από τα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας

Τρίτη 17 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

Περισσότεροι από 50.000 κατέκλυσαν το γήπεδο του Παναθηναϊκού και τους γύρω χώρους στη συγκέντρωση που οργάνωσε η ΓΣΣΕ. Το πλήθος ενέκρινε ψήφισμα υπέρ του Γεωργίου Παπανδρέου και εναντίον των προσπαθειών να αλλοιωθεί η θέληση του λαού, ενώ αποφασίστηκε να γίνει πορεία μέχρι την Ομόνοια μέσω των οδών Αλεξάνδρας και Πατησίων.
Τα συνθήματα που κυριάρχησαν ήταν:
- «Έξω η Γερμανίδα», για την βασιλομήτορα Φρειδερίκη
- «Τσιριμώκο καραγκιόζη», και
-«Τσιριμώκο μασκαρά – Στεφανόπουλε λαπά»

Στεφανόπουλος και Τσιριμώκος βγαίνουν από τα Ανάκτορα

Νωρίτερα ο Ηλίας Τσιριμώκος ανέβασε ακόμα περισσότερο τους τόνους της αντιπαράθεσης με την οικογένεια Παπανδρέου λέγοντας:
«Πράγματι φαίνεται ότι το δέλεαρ της εξουσίας είναι μέγα. Δεν εξηγείται αλλιώς, πως ο κ.Παπανδρέου, ακριβώς τη στιγμήν κατά την οποίαν εις την ηλικίαν του έπρεπε να σκέπτεται «τι ψυχή θα παραδώσει», φαίνεται βαδίζων άνευ ουδεμίας συνειδήσεως ευθύνης έστω και προς το αιματοκύλισμα του τόπου, αρκεί να ονομασθεί και πάλιν πρωθυπουργός…Ο κ.Παπανδρέου οφείλει να γνωρίζει ότι κατηγορείται ήδη και θα κατηγορηθεί ακόμη περισσότερον επί προδοσία του έθνους, της δημοκρατίας και των ελπίδων του λαού.»

Φωτορεπορτάζ από τη συγκέντρωση στο γήπεδο του Παναθηναϊκού

Δευτέρα 16 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

Ο προεδρεύων της Βουλής Μανώλης Μπακλατζής διαβάζει στους δημοσιογράφους την δήλωση ανεξαρτητοποίησης των Στεφανόπουλου - Τσιριμώκου

Οι Στέφανος Στεφανόπουλος και Ηλίας Τσιριμώκος καταθέτουν στη Βουλή τη δήλωση ανεξαρτητοποίησής τους.
«Ουδείς, καθ΄ όλας τας ενδείξεις, δύναται να ανακόψει τον κ.Παπανδρέου εις τον δρόμον της αδιαλλαξίας όστις οδηγεί κατ’ ευθείαν προς νέον διχασμόν και αδελφοκτόνον σύγκρουσιν» αναφέρουν σε κοινή τους δήλωση.
Ο Γεώργιος Παπανδρέου σχολιάζοντας τη κίνηση των δύο, τέως, πρωτοκλασάτων στελεχών του είπε:
»Η προδοσία τους είναι βαρυτέρα από αυτή του Νόβα».
Η συγκέντρωση της ΓΣΕΕ αναβλήθηκε για το βράδυ της Τρίτης (8μμ). Θα γίνει στο γήπεδο του Παναθηναϊκού στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας.

Κυριακή 15 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Ο Γεώργιος Παπανδρέου δίνει το σύνθημα της κινητοποίησης του λαού. Οι βουλευτές της ΕΚ που του έχουν μείνει πιστοί αναλαμβάνουν να οργανώσουν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας σε όλη την Ελλάδα.
Ο υπουργός Δημοσίας Ασφαλείας Ιωάννης Τούμπας απαγορεύει την προγραμματισμένη για τη Δευτέρα συγκέντρωση των εργαζομένων στη Πλατεία Κλαυθμώνος και ορίζει ως τόπο το γήπεδο του Παναθηναϊκού στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας.
Το κρατικό ραδιόφωνο πάντως μεταδίδει υπό μορφή ανωνύμου ανακοινώσεως ότι οι βουλευτές της ΕΚ που θα ανεξαρτητοποιηθούν θα υπερβαίνουν κατά πολύ αυτούς που απαιτούνται για την πλειοψηφία στη Βουλή. Την ίδια ώρα τρεις από τους 26 βουλευτές που στήριξαν στη τελευταία ΚΟ τον Στέφανο Στεφανόπουλο, οι Γκλαβάνης, Γραμματίδης και Αναγνωστόπουλος, δηλώνουν ότι θα παραμείνουν στην ΕΚ.
Η επάνω γελοιογραφία δημοσιεύτηκε στην “Αθηναϊκή” και η κάτω στη “Μακεδονία”

Πέμπτη 12 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Ο Γεώργιος Παπανδρέου κατά την αποχώρησή του από τα Ανάκτορα

Όλο και πιο…κόκκινος γίνεται ο Γεώργιος Παπανδρέου. Όχι μόνο από θυμό, αλλά και πολιτικά. Μετά το νέο ναυάγιο στη συνάντηση που είχε με τον βασιλιά καθώς επέμενε να γίνει αυτός πρωθυπουργός θέτει πολιτειακό ζήτημα και μιλά για δημιουργία Λαϊκού Μετώπου με τη συμμετοχή των βουλευτών που έχουν απομείνει στην ΕΚ και της ΕΔΑ.

Οπαδοί του Γ.Παπανδρέου τον αποθεώνουν κατά την προσέλευσή του στα Ανάκτορα

Ο Αμερικανός επιτετραμμένος Νόρμπερτ Ανσουτς συναντάται με τον Στέφανο Στεφανόπουλο. Ο τελευταίος έχει μαζί του τον διπλωμάτη Τζων Σωσσίδη ο οποίος νωρίτερα ήταν σύμβουλος του Γεωργίου Παπανδρέου. Τώρα προσχώρησε κι αυτός στην… απέναντι πλευρά.

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Ιστορικό Λεύκωμα 1965, έκδοση “Καθημερινή”
Αλέξη Παπαχελά: Ο βιασμός της ελληνικής Δημοκρατίας, εκδόσεις “ΕΣΤΙΑ”, Αθήνα 1998
Ηλία Νικολακόπουλου:Αποστασία οι μέρες που συγκλόνισαν την Ελλάδα,έκδοση εφημερίδας “ΤΑ ΝΕΑ“
Εφημερίδες της εποχής: “ΤΑ ΝΕΑ”, Αθηναϊκή”, “Απογευματινή”

 

Τετάρτη 11 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

Ο κύβος ερρίφθη! Νέος πρωθυπουργός ο αριστερός Ηλίας Τσιριμώκος. Ο Κωνσταντίνος και οι συνεργάτες του αφού είδαν ότι ο Στέφανος Στεφανόπουλος δεν δέχεται τη πρωθυπουργός προέκριναν τη λύση του ΕΑΜικού πολιτικού της Ενώσεως Κέντρου που ποτέ δεν είχε καλές σχέσεις με τον Γεώργιο Παπανδρέου. Σ’ αυτή την αντίθεση άλλωστε πόνταραν. Το πρόβλημα που προκύπτει τώρα είναι τι γίνεται με την ΕΡΕ και τους Προοδευτικούς. Κάποιοι βουλευτές τους ίσως αρνηθούν να ψηφίσουν στη Βουλή ένα πρώην αριστερό, υπουργό της κυβέρνησης του βουνού. Βρισκόμαστε άλλωστε μόλις 16 χρόνια μετά το τέλος του εμφυλίου.
Ο Γεώργιος Νόβας αναλαμβάνει αυτή τη λεπτή αποστολή. Συναντά τους Παναγιώτη Κανελλόπουλο, αρχηγό της ΕΡΕ και Σπύρο Μαρκεζίνη, αρχηγό των Προοδευτικών οι οποίοι του υπόσχονται να εξασφαλίσουν τις ψήφους όλων των βουλευτών που ελέγχουν.
Ο ίδιος ο Τσιριμώκος διαψεύδει ότι πήρε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Τα βάζει όμως με τον Ανδρέα Παπανδρέου
και μιλά για το θάρρος των 26 βουλευτών που παρά το κλίμα τρομοκρατίας ψήφισαν κατά του Παπανδρέου στην τελευταία ΚΟ της ΕΚ.

Η πρώτη γελοιογραφία είναι του Φωκίωνα Δημητριάδη από “ΤΑ ΝΕΑ” και η δεύτερη του Βασίλη Μητρόπουλου (BAS) από την “Ελευθερία”.

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Ιστορικό Λεύκωμα Καθημερινής 1965, έκδοση “Καθημερινή“
Εφημερίδες της εποχής: “ΤΑ ΝΕΑ“, “Ελευθερία“, “Μακεδονία“, “Αθηναϊκή“, “Απογευματινή“

Τρίτη 10 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

O Ο Στέφανος Στεφανόπουλος

Ο Στέφανος Στεφανόπουλος καταθέτει στο Βασιλιά τη διερευνητική εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Του εξηγεί ότι μετά την απόφαση της ΚΟ της ΕΚ δεν μπορεί να αναλάβει πρωθυπουργός. Ο Κωνσταντίνος φωνάζει τον διευθυντή του πολιτικού του γραφείου Κωνσταντίνο Χοϊδά και τον υπό προθεσμία (και καταψηφισμένο από τη βουλή) πρωθυπουργό Γεώργιο Νόβα για να βρουν τρόπους να αυξηθούν οι βουλευτές που θα στηρίξουν μια νέα κυβέρνηση.

Ο Γεώργιος Αθανασιάδης Νόβας

Ο Νόβας έχει συναντήσεις και με τους Παναγιώτη Κανελλόπουλο, Ηλία Τσιριμώκο, Σωτήρη Παπαπολίτη.
Στους δρόμους οι οπαδοί του Κέντρου και της Αριστεράς δίνουν τη δική τους μάχη. Σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη η αστυνομία
συλλαμβάνει 64 άτομα.

Δευτέρα 9 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Οπαδοί της Ε.Κ καίνε τις εφημερίδες "ΤΑ ΝΕΑ" και "Αθηναϊκή" μετά τις φήμες ότι στηρίζουν τη λύση Στεφανόπουλου

Ένα τεράστιο πλήθος έχει κατακλύσει το κέντρο της Αθήνας. Οι περισσότεροι προσπαθούν να χωρέσουν στον οδό Χρήστου Λαδά, στη Λέσχη των Φιλελευθέρων. Εκεί συνεδριάζει η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Ε.Κ για να αποφασίσει εάν δεχτεί τη πρόταση του Βασιλιά για σχηματισμό κυβέρνησης από τον Στέφανο Στεφανόπουλο. Κι ενώ οι βουλευτές προβληματίζονται οι διαδηλωτές δεν έχουν ενδοιασμούς. Απόδειξη το σύνθημα που φωνάζουν «Όχι άλλος Νόβας».
Και για όσους δεν κατάλαβαν καίνε φύλλα των εφημερίδων “TA NEA” και της «Αθηναϊκή» οι οποίες σύμφωνα με πληροφορίες προσανατολίζονται να υποστηρίξουν τη λύση Στεφανόπουλου.
Ο ίδιος ο Στεφανόπουλος μέσα στην αίθουσα δεν κρύβει ότι επιθυμεί να σχηματίσει κυβέρνηση: «Πρέπει κατά την άποψη του Βασιλέως να προηγηθεί η αναγκαία προπαρασκευή από μίαν μεταβατικήν κυβέρνησιν και ακολούθως να φθάσωμεν εις εκλογάς, τας οποίας θα διενεργήσει υπηρεσιακή κυβέρνησις.»
Ο Ηλίας Τσιριμώκος για τον οποίο οι φήμες λένε ότι ετοιμάζεται να περάσει στους αποστάτες υποστηρίζει ότι «με άμεσες εκλογές υπάρχει ο φόβος της αιματοχυσίας». Άρα στηρίζει Στεφανόπουλο.

Ο Στέφανος Στεφανόπουλος δέχεται την... πίεση του πλήθους να μείνει πιστός στον Γεώργιο Παπανδρέου

Ο Γεώργιος Παπανδρέου βρίσκεται απέναντί τους: «Ουδέποτε συνέβη εις το παρελθόν ο βασιλεύς να εισβάλει εις τα κόμματα και να εκλέγει κατ’ αρέσκειαν μέλη δια να κατασκευάζει κυβερνήσεις, διαλύοντάς τα…Με την πρότασιν να γίνουν άλλοι πρωθυπουργοί από το κόμμα, κατ’ ουσίαν καθαιρείται ο αρχηγός με απόφαση του βασιλέως… Ο βασιλεύς ουδέποτε θα δικαιωθεί αν κάμη δικτατορία εφ΄όσον έχει την λύσιν των εκλογών».
Στη ψηφοφορία που ακολουθεί στους 139 παρόντες:
113 στηρίζουν τον Γεώργιο Παπανδρέου
26 ψηφίζουν υπέρ της πρότασης Στεφανόπουλου.
Είναι φανερό ότι έρχεται δεύτερο κύμα αποσκιρτήσεων.

Ο διευθυντής του πολιτκού γραφείου του βασιλιά Κωνσταντίνος Χοϊδάς

Το ίδιο βράδυ ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του βασιλιά ο Κωνσταντίνος Χοϊδάς τηλεφωνεί στον αμερικανό επιτετραμένο Νόρμπερτ Ανσουτς και του ζητά να ενθαρρύνει τον Στεφανόπουλο στο σχηματισμό κυβέρνησης. Βλέπετε ο Στεφανόπουλος έχει υποσχεθεί στον Παπανδρέου να υποταχθεί η μειοψηφία στη θέληση της πλειοψηφίας.
Λίγες ώρες αργότερα ο Ανουτς με αξιωματούχο της CIA στην Αθήνα συναντά τον βουλευτή Γιάννη Τσουδερό ο οποίος έχει προσχωρήσει στους αποστάτες. Ο Έλληνας βουλευτής τους εξηγεί ότι έρχεται από ένα ραντεβού όπου Μητσοτάκης, Τσιριμώκος και Παπαπολίτης προσπαθούσαν να πείσουν τον Στεφανόπουλο να γίνει πρωθυπουργός. «Μια ενθαρρυντική κουβέντα από την πλευρά της πρεσβείας θα ήταν εξαιρετικά σημαντική σε αυτό το σημείο» τους λέει με νόημα ο Τσουδερός.
Την επομένη ο Ανσουτς στέλνει τηλεγράφημα στο Στέϊτ Ντιπάρτμεντ λέγοντας:
«Έχω δηλώσει τις τελευταίες 24 ώρες στον Τσουδερό και υπενόησα σαφώς στην συνομιλία μου με τον Στεφανόπουλο πως ο τελευταίος πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές του…Το σύνολο των ψήφων της ΕΡΕ, των Προοδευτικών, των 25 που ψήφισαν Νόβα και των 26 που στήριξαν τον Στεφανόπουλο στη ΚΟ της ΕΚ αρκούν για να σχηματιστεί κυβέρνηση.Ο σταθμάρχης της CIA πιστεύει ότι μέσα στα όρια των μέσων που διαθέτει η πρεσβεία έχουμε δώσει τη μέγιστη δυνατή βοήθεια στο Νόβα και στο Στεφανόπουλο».

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Ιστορικό Λεύκωμα 1965, έκδοση “Καθημερινή”
Αλέξη Παπαχελά: Ο βιασμός της ελληνικής Δημοκρατίας, εκδόσεις “ΕΣΤΙΑ”, Αθήνα 1998
Ηλία Νικολακόπουλου:Αποστασία οι μέρες που συγκλόνισαν την Ελλάδα,έκδοση εφημερίδας “ΤΑ ΝΕΑ“
Εφημερίδες της εποχής: “ΤΑ ΝΕΑ”, Αθηναϊκή”, “Απογευματινή”