Πέμπτη 26 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Ο Ηλίας Τσιριμώκος μόνος στη Βουλή

Ο Κωνσταντίνος Χοϊδάς, επικεφαλής του πολιτικού γραφείου του Βασιλιά

Ενώ η κυβέρνηση Τσιριμώκου συνεχίζει τη μάχη για την ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Βασιλιά, Κωνσταντίνος Χοϊδάς και ο υπουργός Άμυνας Σταύρο Κωστόπουλος τηλεφώνησαν στον Αμερικανό επιτετραμμένο Νόρμπερτ Ανσουτς. Του ζήτησαν να μεσολαβήσει να πειστεί ο αρχηγός του κόμματος των Προοδευτικών Σπύρος Μαρκεζίνης να ψηφίσει υπέρ της κυβέρνησης Τσιριμώκου.
Ο Μαρκεζίνης έχει εξαιρετικές σχέσεις με την Αμερικανική πρεσβείας. Η συνάντηση με τον διευθυντή του πολιτικού τμήματος της πρεσβείας Νταν Μπρούστερ γίνεται την ίδια μέρα. Τα αποτελέσματα όμως είναι πενιχρά.

Σπύρος Μαρκεζίνης και Παναγιώτης Κανελλόπουλος τα λένε στη Βουλή

Ο αρχηγός των Προοδευτικών ζητά κυβέρνηση με στελέχη της ΕΚ που διαφοροποιήθηκαν από τον Γεώργιο Παπανδρέου, αλλά και της ΕΡΕ και του κόμματος του, των Προοδευτικών. Η άρνησή του να στηρίξει τον Τσιριμώκο δυσαρεστούν ιδιαίτερα τους Αμερικανούς.

Παρασκευή 13 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Η μάχη γίνεται για τον «μαγικό αριθμό» 151 που θα εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα της νέας κυβέρνησης.

Ο διευθυντής του πολιτικού γραφείο του Βασιλιά, Κωνσταντίνος Χοϊδάς έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στις εξελίξεις

Οι συζητήσεις με τους υποψήφιους βουλευτές της ΕΚ που θέλουν να ακολουθήσουν τον Τσιριμώκο δίνουν και παίρνουν. Όλοι θέλουν ένα χαρτοφυλάκιο.
Ο Γεώργιος Παπανδρέου με διάγγελμά του εξαγγέλλει νέα πορεία προς το λαό και τονίζει ότι:
-Χρησιμοποιούνται αθέμιτα μέσα για να διαλυθεί η ΕΚ
-Οι αυλικοί πήραν το σύνθημα της ΕΡΕ «να φύγει ο Παπανδρέου» και προσπαθούν να το εφαρμόσουν
-Η Ένωση Κέντρου δεν θέτει καθεστωτικό θέμα
-Η περίοδος αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί περίοδος πολιτικής εντροπής

Ο διπλωμάτης Τζον Σωσσίδης από σύμβουλος του Γεωργίου Παπανδρέου έγινε σύμβουλος του Στέφανου Στεφανόπουλου

Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος συγκαλεί τη Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΕΡΕ η οποία αποφασίζει να στηρίξει τη νέα κυβέρνηση.
Η Συνομοσπονδία εργατών η οποία συνεργάζεται με την ΓΣΕΕ αποφάσισε τη Δευτέρα 16 Αυγούστου, στις 8 το βράδυ, στη Πλατεία Κλαυθμώνος, να οργανώσει Παναθηναϊκή Συγκέντρωση συμπαράστασης στον Γεώργιο Παπανδρέου.
Η γελοιγραφία είναι του BAS (Βασίλης Μητρόπουλος) από την “Ελευθερία”.

Τρίτη 10 Αυγούστου 1965 – Ημερολόγιο αποστασίας

O Ο Στέφανος Στεφανόπουλος

Ο Στέφανος Στεφανόπουλος καταθέτει στο Βασιλιά τη διερευνητική εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Του εξηγεί ότι μετά την απόφαση της ΚΟ της ΕΚ δεν μπορεί να αναλάβει πρωθυπουργός. Ο Κωνσταντίνος φωνάζει τον διευθυντή του πολιτικού του γραφείου Κωνσταντίνο Χοϊδά και τον υπό προθεσμία (και καταψηφισμένο από τη βουλή) πρωθυπουργό Γεώργιο Νόβα για να βρουν τρόπους να αυξηθούν οι βουλευτές που θα στηρίξουν μια νέα κυβέρνηση.

Ο Γεώργιος Αθανασιάδης Νόβας

Ο Νόβας έχει συναντήσεις και με τους Παναγιώτη Κανελλόπουλο, Ηλία Τσιριμώκο, Σωτήρη Παπαπολίτη.
Στους δρόμους οι οπαδοί του Κέντρου και της Αριστεράς δίνουν τη δική τους μάχη. Σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη η αστυνομία
συλλαμβάνει 64 άτομα.

Δευτέρα 9 Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Οπαδοί της Ε.Κ καίνε τις εφημερίδες "ΤΑ ΝΕΑ" και "Αθηναϊκή" μετά τις φήμες ότι στηρίζουν τη λύση Στεφανόπουλου

Ένα τεράστιο πλήθος έχει κατακλύσει το κέντρο της Αθήνας. Οι περισσότεροι προσπαθούν να χωρέσουν στον οδό Χρήστου Λαδά, στη Λέσχη των Φιλελευθέρων. Εκεί συνεδριάζει η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Ε.Κ για να αποφασίσει εάν δεχτεί τη πρόταση του Βασιλιά για σχηματισμό κυβέρνησης από τον Στέφανο Στεφανόπουλο. Κι ενώ οι βουλευτές προβληματίζονται οι διαδηλωτές δεν έχουν ενδοιασμούς. Απόδειξη το σύνθημα που φωνάζουν «Όχι άλλος Νόβας».
Και για όσους δεν κατάλαβαν καίνε φύλλα των εφημερίδων “TA NEA” και της «Αθηναϊκή» οι οποίες σύμφωνα με πληροφορίες προσανατολίζονται να υποστηρίξουν τη λύση Στεφανόπουλου.
Ο ίδιος ο Στεφανόπουλος μέσα στην αίθουσα δεν κρύβει ότι επιθυμεί να σχηματίσει κυβέρνηση: «Πρέπει κατά την άποψη του Βασιλέως να προηγηθεί η αναγκαία προπαρασκευή από μίαν μεταβατικήν κυβέρνησιν και ακολούθως να φθάσωμεν εις εκλογάς, τας οποίας θα διενεργήσει υπηρεσιακή κυβέρνησις.»
Ο Ηλίας Τσιριμώκος για τον οποίο οι φήμες λένε ότι ετοιμάζεται να περάσει στους αποστάτες υποστηρίζει ότι «με άμεσες εκλογές υπάρχει ο φόβος της αιματοχυσίας». Άρα στηρίζει Στεφανόπουλο.

Ο Στέφανος Στεφανόπουλος δέχεται την... πίεση του πλήθους να μείνει πιστός στον Γεώργιο Παπανδρέου

Ο Γεώργιος Παπανδρέου βρίσκεται απέναντί τους: «Ουδέποτε συνέβη εις το παρελθόν ο βασιλεύς να εισβάλει εις τα κόμματα και να εκλέγει κατ’ αρέσκειαν μέλη δια να κατασκευάζει κυβερνήσεις, διαλύοντάς τα…Με την πρότασιν να γίνουν άλλοι πρωθυπουργοί από το κόμμα, κατ’ ουσίαν καθαιρείται ο αρχηγός με απόφαση του βασιλέως… Ο βασιλεύς ουδέποτε θα δικαιωθεί αν κάμη δικτατορία εφ΄όσον έχει την λύσιν των εκλογών».
Στη ψηφοφορία που ακολουθεί στους 139 παρόντες:
113 στηρίζουν τον Γεώργιο Παπανδρέου
26 ψηφίζουν υπέρ της πρότασης Στεφανόπουλου.
Είναι φανερό ότι έρχεται δεύτερο κύμα αποσκιρτήσεων.

Ο διευθυντής του πολιτκού γραφείου του βασιλιά Κωνσταντίνος Χοϊδάς

Το ίδιο βράδυ ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του βασιλιά ο Κωνσταντίνος Χοϊδάς τηλεφωνεί στον αμερικανό επιτετραμένο Νόρμπερτ Ανσουτς και του ζητά να ενθαρρύνει τον Στεφανόπουλο στο σχηματισμό κυβέρνησης. Βλέπετε ο Στεφανόπουλος έχει υποσχεθεί στον Παπανδρέου να υποταχθεί η μειοψηφία στη θέληση της πλειοψηφίας.
Λίγες ώρες αργότερα ο Ανουτς με αξιωματούχο της CIA στην Αθήνα συναντά τον βουλευτή Γιάννη Τσουδερό ο οποίος έχει προσχωρήσει στους αποστάτες. Ο Έλληνας βουλευτής τους εξηγεί ότι έρχεται από ένα ραντεβού όπου Μητσοτάκης, Τσιριμώκος και Παπαπολίτης προσπαθούσαν να πείσουν τον Στεφανόπουλο να γίνει πρωθυπουργός. «Μια ενθαρρυντική κουβέντα από την πλευρά της πρεσβείας θα ήταν εξαιρετικά σημαντική σε αυτό το σημείο» τους λέει με νόημα ο Τσουδερός.
Την επομένη ο Ανσουτς στέλνει τηλεγράφημα στο Στέϊτ Ντιπάρτμεντ λέγοντας:
«Έχω δηλώσει τις τελευταίες 24 ώρες στον Τσουδερό και υπενόησα σαφώς στην συνομιλία μου με τον Στεφανόπουλο πως ο τελευταίος πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές του…Το σύνολο των ψήφων της ΕΡΕ, των Προοδευτικών, των 25 που ψήφισαν Νόβα και των 26 που στήριξαν τον Στεφανόπουλο στη ΚΟ της ΕΚ αρκούν για να σχηματιστεί κυβέρνηση.Ο σταθμάρχης της CIA πιστεύει ότι μέσα στα όρια των μέσων που διαθέτει η πρεσβεία έχουμε δώσει τη μέγιστη δυνατή βοήθεια στο Νόβα και στο Στεφανόπουλο».

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Ιστορικό Λεύκωμα 1965, έκδοση “Καθημερινή”
Αλέξη Παπαχελά: Ο βιασμός της ελληνικής Δημοκρατίας, εκδόσεις “ΕΣΤΙΑ”, Αθήνα 1998
Ηλία Νικολακόπουλου:Αποστασία οι μέρες που συγκλόνισαν την Ελλάδα,έκδοση εφημερίδας “ΤΑ ΝΕΑ“
Εφημερίδες της εποχής: “ΤΑ ΝΕΑ”, Αθηναϊκή”, “Απογευματινή”

 

Κυριακή 1η Αυγούστου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Ο Κωνσταντίνος Χοϊδάς, επικεφαλής του πολιτικού γραφείου του βασιλιά είχε διαδοχικές επαφές εκείνο το πρωϊνό Κυριακής

Μαύρη Κυριακή πέρασαν Παλάτι και κυβέρνηση. Οι συσκέψεις για να σωθεί η παρτίδα και να βρεθεί τρόπος να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης η κυβέρνηση είναι συνεχείες. Οι Κωνσταντίνος με τους συνεργάτες του Χοϊδά και Αρναούτη επεξεργάζεται προτάσεις. Μάλιστα τηλεφωνεί και στη μητέρα του τη Φρειδερίκη, η οποία παραθερίζει στη Κέρκυρα, για συμβουλές.

Ο Δημήτριος Λεβίδης, αυλάρχης του Κωνσταντίνου έπαιξε ρόλο στις εξελίξεις

Συνεργάζεται και με το Νόβα. Τι αποφασίζουν; Ότι η κυβέρνηση θα παραμείνει στην εξουσία όσο η Βουλή δεν ψηφίζει εναντίον της. Είναι ένας έμμεσος εκβιασμός προς τον Γεώργιο Παπανδρέου να παρουσιαστεί στη βουλή.
Οι Αμερικανοί την ίδια ώρα αντιλαμβάνονται ότι πολιτική λύση από τον κεντροδεξιό χώρο που θα προωθήσει τα θέματά τους (του κυπριακού συμπεριλαμβανομένου) δεν υπάρχει κι εξετάζουν το ενδεχόμενο δικτακτορίας.

Πέμπτη 29 Ιουλίου 1965-Ημερολόγιο αποστασίας

Ο Γεώργιος Παπανδρέου στο μπαλκόνι της Λέσχης των Φιλελευθέρων με τα πρωτοκλασσάτα στελέχη του κόμματός του

Ο Θ.Ρέντης

Ξεκίνησαν 171, αλλά στη πορεία έμειναν 143. Οι βουλευτές της ΕΚ μπορεί να υπέστησαν με την αποστασία εντυπωσιακή μείωση, αλλά ακόμα μπορούσαν να καταψηφίσουν την κυβέρνηση.
Η σύγκλιση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΕΚ δεν έγινε στη Βουλή, όπως συνηθιζόταν και συνηθίζεται, αλλά στη Λέσχη των Φιλελευθέρων. Ήταν ένα τρικ του Γεωργίου Παπανδρέου για να μην δώσουν το παρών οι αποστάστες.
Στην ιστορική Λέσχη στην Χρήστου Λαδά συγκεντρώθηκαν 143 βουλευτές, αλλά δύο από αυτούς, οι Θ.Ρέντης και Λώρας επιφυλάχτηκαν να υπογράψουν το πρωτόκολλο των βουλευτών με το οποίο δεσμεύονταν να καταψηφίσουν στη Βουλή τη κυβέρνηση Νόβα.
Αργά το βράδυ της Πέμπτης ο Γ.Παπανδρέου επισκέφθηκε τον γενικό γραμματέα της Βουλής Μ.Καρούσο για να του επιδώσει το πρωτόκολλο. Λίγο αργότερα ο διευθυντής του Γραφείου Τύπου του κόμματος έδινε ένα αντίγραφο στον ιδιαίτερο του Κωνσταντίνου κ.Χοϊδά. Μαζί και μία επιστολή του πρώην πρωθυπουργού η οποία έγραφε:
Μεγαλειότατε,
Λαμβάνω την τιμήν να θέσω υπ’ όψιν της Υμετέρας Μεγαλειότητος αντίγραφον πρωτοκόλλου, υπογεγραφομένου υπό 143 βουλευτών της Ενώσεως Κέντρου, διαβιβασθέντος εις τον Πρόεδρον της Βουλής, δια του οποίου ούτοι δηλούν ότι καταψηφίζουν από τούδε την Κυβέρνησιν Νόβα.
Έξω από τη Λέσχη των Φιλελευθέρων χιλιάδες οπαδοί του κόμματος φώναζαν συνθήματα υπέρ του Παπανδρέου και εναντίον των αποστατών.
Λίγο αργότερα οι τελευταίοι διοχέτευσαν στις εφημερίδες το παρακάτω κείμενο που αποδιδόταν σε κύκλους της κυβερνήσεως.

Τετάρτη 14 Ιουλίου 1965 – Το ημερολόγιο της αποστασίας

Η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη. Βασιλιάς και Παπανδρέου μέρα με τη μέρα βρισκόντουσαν ακόμα πιο μακριά. Λένε ότι πριν την καταιγίδα υπάρχει ηρεμία. Ε, λοιπόν μία μέρα πριν το κρίσιμο ραντεβού μόνο ηρεμία δεν υπήρχε.
Το αντίθετο. Διάχυτη ήταν η εντύπωση ότι η αντιπαράθεση φθάνει στα άκρα. Ήδη η ΓΣΕΕ και 34 επιστημονικές οργανώσεις είχαν ανακοινώσει συγκέντρωση στις 8 το βράδυ στη πλατεία Κλαυθμόνος, στον κλασσικό χώρο των εκλογικών συγκεντρώσεων εκείνη την εποχή. Ανάλογες συγκεντρώσεις στήριξης της κυβέρνησης είχαν οριστεί στον Υμηττό, στο Ηράκλειο, τη Φλώρινα και άλλες πόλεις.
Ειρωνία: Η συγκέντρωση στη Κλαυθμόνος απαγορεύτηκε από τον υπουργό Δημόσιας Τάξης, Πολυχρόνη Πολυχρονίδη. Αυτή ήταν η τελευταία αποφασή του πριν παραιτηθεί!
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΓΣΕΕ ήταν «ακλόνητη η απόφαση του ελληνικού λαού να αποκρούσει δια παντός μέσου οιανδήποτε απόπειρα καταλύσεως των δημοκρατικών θεσμών του πολιτεύματος ή περιορισμό των εξουσιών και των αρμοδιοτήτων της νομίμου κυβερνήσεως.»
Πέντε λεπτά μετά τα μεσάνυχτα ο διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Βασιλιά Κωνσταντίνος Χοϊδάς ανέβηκε στο Καστρί για να δώσει στον Γεώργιο Παπανδρέου μία ακόμη επιστολή του Κωνσταντίνου. Τέσσερα λεπτά αργότερα αναχώρησε από το Καστρί.
Ολόκληρη η επιστολή του Κωνσταντίνου στον Γεώργιο Παπανδρέου εδώ
Νωρίτερα στη βίλα «Γαλήνη» στο Καστρί παίζεται το τελευταίο χαρτί για να υποκύψει ο πρωθυπουργός της χώρας στις απαιτήσεις του βασιλιά. Μητσοτάκης, Τσιριμώκος, Αλλαμανής, Παπασπύρου και άλλοι που λίγο αργότερα άλλαξαν στρατόπεδο προσπαθούν ν’ αποτρέψουν την παραίτηση του πρωθυπουργού.
Κάτι αντίστοιχο επιδιώκει και η ΕΔΑ για άλλους λόγους. Με ανακοίνωσή της καλεί τον πρωθυπουργό να μην παραιτηθεί διότι «παραίτησις της κυβερνήσεως κάτω από αυτές τις συνθήκες, θα έδινε την δυνατότητα διαδικασίας προς το συμφέρον κύκλων της ανωμαλίας».

Νέα επιστολή Κωνσταντίνου

Μπορεί ο Γεώργιος Παπανδρέου να μην είχε απαντήσει στη δεύτερη επιστολή που του είχε στείλει ο Βασιλιά και… σκάει η τρίτη επιστολή. Ακόμα πιό σκληρή κι ακόμα πιό επιτακτική στα “θέλω” του Κωνσταντίνου που αφορούσαν τι άλλο το υπουργείο Αμυνας και τον Πέτρο Γαρουφαλιά. Η επιστολή γράφτηκε στη Κέρκυρα και την έφερε στην Αθήνα, στο Καστρί στο σπίτι του Γεωργίου Παπανδρέου, ένας από τους συντάκτες της, ο Κωνσταντίνος Χοϊδάς, διευθυντής της Πολιτικού Γραφείου του Βασιλιά.
Τι έγραφε η επιστολή;
Εν Κερκύρα 14η Ιουλίου 1965
Κύριε Πρωθυπουργέ,
Ήκουσα μετά μεγίστης προσοχής τα όσα μου διεμηνύσατε δια του αρχηγού του Γραφείου μου εν σχέσει προς το υπουργείον Εθνικής Αμύνης. Έχων πλήρη συνείδησιν τξς κρισιμότητος της πολιτικής καταστάσεως, εμελέτησα άπαντα τα στοιχεία τα οποία συνθέτουν την εικόνα αυτής, και απέδωσα όλως ιδιαιτέραν σημασίαν εις την εισήγησίν σας καθ’ όσον υμείς, κατά το Σύνταγμα, είσθε ο υπεύθυνος σύμβουλος μου. Σας παρακαλώ να ακούσητε και τας ιδικάς μου συμβουλάς, τας οποίας υπό μορφήν εκκλήσεως, απευθύνω προς υμάς.
Μην επιμείνητε να αναλάβητε υμείς κατά την παρούσαν ώραν το υπουργείον Εθνικής Αμύνης. Τοιαύτη πράξις δι’ ους λόγους σας έχω ήδη επισημάνει εν τη από 8ης Ιουλίου επιστολή μου, και σας εξήγησα κατά την τελευταίαν συνεργασίαν μας, θα αποτελέση βαρύτατον πλήγμα κατά του προσωπικού σας γοήτρου, κατά του κόμματος του οποίου ηγείσθε και κατά των αρχών της αρετής και της ευθυξίας οι οποίαι κρατούν και πρέπει να εξακολουθήσουν να διέπουν τον πολιτικόν μας βίον. Η συμβουλή μου, είμαι δε υποχρεωμένος να συμβουλεύω τους υπουργούς μου, ουδέν απολύτως άλλον κίνητρον έχει, πλην της μερίμνης δια την άμεμπτον εκ μέρους υμών διαχείρισιν της ανατεθειμένης εις υμάς εξουσίας.
Εφ’ όσον έχετε την διακριτικήν ευχέρειαν να αναθέσετε το υπουργείον τούτο εις ένα εκ των συνεργατών σας, δεν δύναμαι να εννοήσω δια ποίον λόγον μετά τοσαύτης επιμονής διεκδικείτε να επωμισθήτε το βάρος το οποίον κινδυνεύει ν’ αποβή αβάστακτον. Δε’ εμέ όταν πρόκειται περί ζητήματος αρχής, είναι αδύνατον να ακολουθήσω διάφορον της υπό της αρχής επιβαλλομένης συμπεριφοράς. Και το καθήκον επιβάλλει να υπογράψω το σχέδιον Βασιλικού Διτάγματος, το οποίον, ως σας είπον εις την προηγούμενην επιστολήν μου, δεν έπρεπε ποτέ να μου είχατε αποστείλει καθ’ όν τρόπον το επράξατε.
Επιθυμώ να γνωρίζετε, ότι καθ’ όσον αφορά εις την αποχώρησιν εκ του υπουργείου του κ.Π.Γαρουφαλιά ευρίσκομαι, όπως άλλωστε δεν έπαυσα ποτέ να είμαι, εις την διάθεσίν σας δια την έκδοσιν Βασιλικού Διατάγματος.
Λόγω δεν των δυσχερών ωρών τας οποίας διέρχεται εκ της εκκρεμότητος του Κυπριακού η Πατρίς μας και εκ τούτου ευρυτάτης αναπτύξεως των ενόπλων δυνάμεων, θεωρώ αναγκαίον η αποχώρησις του νυν υπουργού Εθνικής Αμύνης να συνοδευθή από ταυτόχρονον διορισμόν και ορκωμοσίαν υπουργού επιλεγομένου εν συνεργασία ημών, εκ των προσωπικοτήτων της κοινοβουλευτικής σας ομάδος, των εχόντων να επιδείξουν άριστον ήθος, λευκόν παρελθόν, ακεραιότητα χαρακτήρος, συνείδησιν της εθνικής αποστολής των ενόπλων δυνάμεων, πίστιν εις τας ηθικάς αρχάς και την δύναμιν και το θάρρος να τις εφαρμόσουν.
Είμαι βέβαιος ότι εις την κοινοβουλευτικήν ομάδα της Ενώσεων Κέντρου θα ανευρευθεί κατάλληλος υπουργός Εθνικής Αμύνης, ο οποίος θα αντεπεξέλθη εις τα μεγάλας απαιτήσεις του τομέως τούτου και εις την ανάγκην να διαφυλάξη από πάσης επιρροής ή επεμβάσεως την δικαστικήν ανάκρισιν εις την υπόθεσιν της συνωμοσίας εν των στρατεύματι. Δυστυχώς διαφέρουν ριζικώς αι αντιλήψεις ημών επί τούτου, διότι εσείς θεωρείτε ανύπαρκτον την συνωμοσίαν και μόνον πολιτικήν σκευωρίαν υπάρχουσαν, ενώ εγώ, στηριζόμενος εις το πόρισμα της διοικητικής εξετάσεως, είμαι υποχρεωμένος να θεωρώ υπαρκτήν και επικίνδυνον την ελεεινήν αυτήν υπόθεσιν.
Κατάπληκτος επληροφορήθην την ανακληθείσαν εκ των υστέρων πρότασίν σας περί αναθέσεως τιυ υφυπουργείου Εθνικής Αμύνης εις τον αντιστράτηγον ε.α Δ.Παπανικολόπουλον.
Εάν επιμένω εις τα σκέψεις αυτάς, δια να σας αποτρέψω, εσείς ο οποίος επανειλημμένως έχετε εξάρει την εις το καθήκον πίστην και αφοσίωσίν μου, θα πρέπει να αντιληφθήτε ότι πράττω τούτο επειδή αγωνίζομαι να υπηρετήσω κατά τον ορθότερον και προσφορώτερον τρόπον την Πατρίδα μας.
Την έκκλησίν μου σας απευθύνω την στιγμήν κατά την οποίαν εδημιουργήσατε άνευ λόγου και καλλιεργείτε, ως να υφίστατο αντιδικίαν προς εμέ δια την εξυπηρέτησιν σκοπών τελείως αντιθέτων προς την εύρυθμον και συνταγματικήν λειτουργίαν του Πολιτεύματος.
Ευρεθείς προ ωργανωμένης εκστρατείας ψεύδους και εξαπατήσως των πολιτών, σας προειδοποίησα εντός των τελευταίων ημερών δύο φοράς εγγράφως και μίαν προφορικώς, υπομνήσας τας βαρείας ευθύνας σας και εζήτησα να πράξετε το καθήκον σας και να διαλύστε τα σκοτεινά νέφη τα οποία αφήκατε να δημιουργηθούν, πυκνώσαντες μάλιστα ταύτα δι’ επισήμων και ημιεπισήμων εκδηλώσεων. Είναι αληθές, ότι κατά την τελευταίαν συνεργασίαν μας υπεσχέθητε ότι θα πράξητε ό,τι δει. Εν συνεχεία ωμιλήσατε περί της πίστεως και της αταλαντεύτου γραμμής μου κατά τοιούτον όμως, ώστε να καθίσταται φανερόν ότι εγώ σας παρεκάλεσα να με αποκαταστήσετε χωρίς ανάληψιν κυβερνητικής ευθύνης περί των πεποιθήσεών μου τας οποίας περιγράψατε σκοπίμως αρνητικώς ως ουχί αναχρονιστικάς. Αλλ’ ως να μη ήρκει τούτο προσθέσατε τα περί πικρίας μου «διότι μερίς του Τύπου» μου απέδωσε αφ’ ενός μεν αναίσχυντον κατηγορίαν περί δήθεν αντισυνταγματικών προθέσεων και αφ’ ετέρου με ενεφάνισε ως τελούντα υπό πίεσιν, εν τη ασκήσει των καθηκόντων μου. Σας ευχαριστώ, πλην, ως γνωρίζετε, δεν σας εζήτησα να δώσετε δημοσιότητα, αλλά ανταποκρινόμενος εις την συνταγματικήν σας υποχρέωσιν να αναλάβετε την ευθύνην της μετά θάρρους και ευθύτητος διαψεύσεως των όσων μου απεδόθησαν και της άρσεως και απαγορεύσεως των πιέσεων.
Το πατριωτικόν μου μαθήκον μου επιβάλλει δια μίαν εισέτι φοράν να αφήσω κατά μέρος την σκόπιμον απροθυμίαν σας τηρήσεως των συνταγματικών σας υποχρεώσεων απέναντί μου. Αλλά όταν πράττω τούτο, έχω την αξίωσιν να το εκτιμήσετε και να αντιληφθήτε ότι επέστη η στιγμή να ακούσετε την συμβουλήν μου, ανεπηρέαστον από οιονδήποτε υπολογισμόν.
Όταν ωμολογήσατε ότι μου αποστείλατε το σχέδιον Βασιλικού Διατάγματος το οποίον ήδη μου ζητείτε να υπογράψω, δια να δημιουργήσετε εύσχημον πρόφασιν παραιτήσεως της κυβερνήσεώς σας δι’ επιρρίψεως εις εμέ του βάρους οξείας κρίσεως, είναι προτιμότερον να εισακούσετε την γνώμην μου και να δεχθήτε την έκκλησιν την οποίαν σας απευθύνω. Δεν πρόκειται να ωφεληθήτε εκ της τεχνιτής και δια τελείως σαθρών μέσως δημιουργίας κλίματος στρεφομένου κατ’ εμού παρά τη κοινή γνώμη. Η αλήθεια ενίκησε πάντοτε.

Κυριακή 11 Ιουλίου 1965 – Το ημερολόγιο της Αποστασίας

Οι κυβερνητικές εφημερίδες της Δευτέρας 12 Ιουλίου πανηγύριζαν για το ραντεβού του βασιλιά με τον πρωθυπουργό. Όλες λίγο πολύ κινούνταν στο ίδιο μήκος κύματος. Προεξοφλούσαν ότι:
• Φεύγει ο Πέτρος Γαρουφαλιάς, υπουργός Εθνικής Αμυνας
• Ο Γεώργιος Παπανδρέου φαίνεται να είναι ο νικητής της άτυπης κόντρας και θα συνεχίσει να βρίσκεται στην εξουσία με την πανίσχυρη κοινοβουλευτική του ομάδα.
Χαρακτηριστικές είναι και οι δηλώσεις που έκανε ο πρωθυπουργός βγαίνοντας από το «Μον Ρεπό» που έγινε η συνάντηση:
«Διεπιστώθη πλήρης αρμονία απόψεων επί του θέματος της λειτουργίας του πολιτεύματος».
Η μέρα είχε αρχίσει καλά για τη Δημοκρατία, αλλά τα σύννεφα εξακολουθούσαν να υπάρχουν. Χαρακτηριστικό της έντασης που είχε δημιουργηθεί είναι και οι αποδοκιμασίες προς τους αρχηγούς των τριών όπλων κατά την έξοδό τους από τη Δοξολογία στον Αγιο Σπυρίδωνα της Κέρκυρας. Εκεί ο κόσμος περίμενε να φύγει ο Βασιλιάς με τους συγγενείς του, περίμενε να φύγει ο Παπανδρέου με τους άλλους επίσημους, αλλά μόλις αποχωρούσαν οι αρχηγοί των τριών όπλων, με πρώτο – πρώτο τον αρχηγό του Στρατού Ι.Γεννηματά ο κόσμος άρχισε να φωνάζει:
«Κάτω οι προδότες της Δημοκρατίας».
Το γεγονός αυτό προκάλεσε εκνευρισμό και σύγχυση, αλλά δεν δόθηκε συνέχεια.

Και το όνομα αυτής… Αλεξία:Το 1942 η πριγκίπισσα Ειρήνη (η σημερινή βασίλισσα της Ισπανίας) επρόκειτο να πάρει το όνομα Αλεξία. Προτιμήθηκε το Ειρήνη, αφού ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, τότε, βρισκόταν σε κρίσιμη καμπή και η Ελλάδα υποδουλωμένη στους Γερμανούς, τους Ιταλούς και τους Βουλγάρους.
Στο Παλάτι είπαν η ιδέα του ’42 να μην πάει χαμένη κι αποφάσισαν να βγάλουν το μωρό που γεννήθηκε την προηγούμενη μέρα Αλεξία. Τώρα πως κατάφεραν οι αυλικοί να το χρεώσουν –ως ιδέα- στον Γεώργιο Παπανδρέου αυτό είναι άλλη ιστορία. Κι ο πρωθυπουργός όμως έμοιαζε να το αποδέχεται για να μην χαλάσει τις σχέσεις του με το Παλάτι. Μάλιστα ο Βασιλιάς έγραψε ιδιοχείρως τη ληξιαρχική πράξη γέννησης με το όνομα της Διαδόχου. Ήταν 10.15 το πρωί στο Μον Ρεπό. Μαζί του υπέγραψαν ο Γεώργιος Παπανδρέου και ο υπουργός Δικαιοσύνης Ν.Μπακόπουλος ως ληξίαρχος.

Φάνηκε ασήμαντο – ήταν σημαντικό: Πέρασε στα ψιλά των εφημερίδων η είδηση ότι ο Γεώργιος Αθανασιάδης Νόβας πήγε στο Μον Ρεπό για να συγχαρεί εκ μέρους της Βουλής τον Βασιλέα για την Διάδοχο. Μάλιστα σύμφωνα με τα ρεπορτάζ της επόμενης μίλησε για δέκα μόλις λεπτά με τον Κωνσταντίνο, χρειάστηκε όμως να περιμένει γύρω στα τρία τέταρτα για να τον δει. Γιατί; Μα είχε συνεργασία με τον διευθυντή του Πολιτικού Γραφείου του Κωνσταντίνο Χοϊδά. Το πιο πιθανό είναι στη 45λεπτη συνεργασία των δύο να παρίστατο ως τρίτος –και ενδιαφερόμενος- ο ίδιος ο πρόεδρος της Βουλής που ήθελε να προβιβαστεί σε πρόεδρο της κυβερνήσεως.

Οι φωτογραφίες και οι λεζάντες είναι από “ΤΑ ΝΕΑ” της εποχής. Το σκίτσο του Κώστα Μητρόπουλου από τον “Ταχυδρόμο”

Παρασκευή 9 Ιουλίου 1965 – Ημερολόγιο Αποστασίας

Ο Κώστας Μητρόπουλος στον "Ταχυδρόμο" ασχολήθηκε με τις προσπάθειες του Γαρουφαλιά να μείνει στο υπουργείο Αμυνας

Ανακοινώνεται με κάθε επισημότητα από τα Ανάκτορα ότι το πολυπόθητο ραντεβού Βασιλέα – Πρωθυπουργού θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 11 Ιουλίου στις 10 το πρωί στην Κέρκυρα. Ο στρατηγός Παπαθανασιάδης, αυλάρχης του Κωνσταντίνου ειδοποίησε σχετικά κι επισήμως τον πρωθυπουργό.

Ο στρατηγός Παπαθανασιάδης, ο αυλάρχης του Βασιλιά ενημέρωσε τον πρωθυπουργό για το ραντεβού

Ο Γεώργιος Παπανδρέου στέλνει στον Κωνσταντίνο επιστολή απάντηση. Σ’ αυτήν απαντά στις κατηγορίες για δημιουργία «κατάστασης ανωμαλίας και κλονισμού του αισθήματος ασφαλείας» ενώ στον επίλογό της υπενθυμίζει στον Βασιλιά ότι η λαϊκή εντολή που του έχει δοθεί από τον λαό, τώρα, είναι ακόμα ισχυρότερη.

Ο Κωνσταντίνος Χοϊδάς ήταν ο επικεφαλής του πολιτικού γραφείου του βασιλιά και πιθανότατα ο συντάκτης των επιστολών του Κωνσταντίνου

Ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Βασιλιά Κωνσταντίνος Χοϊδάς παρέλαβε την επιστολή, αναχώρησε με το βασιλικό αεροσκάφος για την Κέρκυρα και είχε τρίωρη συνομιλία με τον Βασιλιά το απόγευμα της ίδιας μέρας. Προφανώς εκεί συντάχτηκε και η απαντητική επιστολή που στάλθηκε την επόμενη μέρα στον πρωθυπουργό.
Κινητικότητα υπήρχε και στο Καστρί. Σε σύσκεψη ενημερώθηκαν από τον Γεώργιο Παπανδρέου για τις τελευταίες εξελίξεις οι Στέφανος Στεφανόπουλος, Ηλίας Τσιριμώκος, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Ιωάννης Χούτας, Ανδρέας Παπανδρέου και Σωτήρης Παπαπολίτης. Όλοι δήλωσαν ότι επικροτούν τις ενέργειες του πρωθυπουργού.

Σκίτσο του Κώστα Μητρόπουλου από τον "Ταχυδρόμο"

Τι ανέφερε όμως η επιστολή του Γεωργίου Παπανδρέου στον Βασιλιά;
Εν Αθήναις τη 9η Ιουλίου 1965
Μεγαλειότατε,
Με κατάπληξιν και βαθυτάτην οδύνην ανέγνωσα την χθεσινήν επιστολήν της Υμετέρας Μεγελειότητος. Είναι προφανές ότι αύτη αποτελεί έργον ολέθριων συμβούλων. Και εύχομαι όπως μη αποβή μοιραία δια το Έθνος.
1) Επισημαίνεται ότι από της 7ης Μαΐου δεν υπήρξεν εκ μέρους εμού αίτησις συνεργασίας. Τούτο οφείλεται εις το γεγονός ότι υφίστατο συνεργασία της Υμετέρας Μεγαλειότητος μετά των Υπουργών Εξωτερικών και Εθνικής Αμύνης, ώστε λαμβάνατε πλήρη γνώσιν των σχετικών ζητημάτων. Καθ’ όσον με αφορά, ακόμη ανέμενον την λήξιν της Συνόδου της Βουλής, η οποία συνεχώς και απροόπτως παρετείνετο, ίνα συνεργασθώ μετά της Υμετέρας Μεγαλειότατος επί της γενικής πολιτικής καταστάσεως. Εάν όμως κατ’ αυτό το διάστημα είχατε κρίνει ότι επεβάλλετο η συνεργασία μας, θα ήτο δυνατόν, όπως συνέβη και άλλοτε, να με είχατε καλέσει. Εν τούτοις, και τώρα, οπότε εθεώρησα επείγουσαν την συνεργασίαν μας, αντί συναντήσεως μου απηντήσατε δια της επιστολής.
2) Ανέγνωσα με απορίαν την γνώμην Υμών, ότι υφίσταται εις την χώραν «κατάστασις ανώμαλος και ανησυχητική, κλονισμός του αισθήματος ασφαλείας και του κράτους δικαίου». Ο Τύπος της Δεξιάς κατασκευάζει αυτήν την εικόνα. Συμβαίνει όμως εις την πραγματικότητα, το αντίθετον. Υπάρχει πλήρης ηρεμία εις την χώραν και λειτουργεί το Κράτος Δικαίου. Προσεφέραμεν εις τον Λαόν μας και Ελευθερίαν και Νομιμότητα και Τάξιν. Όσαι εκτροπαί εκ της νομιμότητος σημειωθούν, και είναι ελάχισται, κολάζονται από την Δικαιοσύνην. Και έχω απαγορεύσει αυστηρώς πάσαν οχλοκρατικήν εκδήλωσιν.
3) Καταγγέλλεται η Κ.Υ.Π. ως κέντρον «επαναστατικής συνωμοτικής οργανώσεως». Αλλά το πόρισμα του Στρατηγού Σίμου, ο οποίος εξήτασεν 93 αξιωματικούς και 2 ιδιώτας, είναι ότι μόνον εις αξιωματικός της ΚΥΠ θεωρείται ένοχος και εις δύο προϊσταμένους του καταλογίζει μόνον ευθύνην αμελείας.
4) Υπενθυμίζετε την γνώμην μου περί τερματισμού της υποθέσεως μετά την υποβολήν του πορίσματος της διοικητικής εξετάσεως. Αλλά αυτό δεν ήτο γνώμη ιδική μου. Ήτο πόρισμα του στρατηγού Σίμου, το οποίον απλώς απεδέχθην. Εν τούτοις, απεδέχθην και την συνέχισιν των ανακρίσεων. Και έχω διατάξει, όπως δι’ όλων των μέσων εξακριβωθή η αλήθεια.
5) Αναφέρετε και το εκλογικόν πραξικόπημα «Περικλής». Το απεκάλυψα κατά καθήκον, εις την Βουλήν, διότι ήτο αλήθεια και ήτο επί πλέον δικαίωσις του Ανενδότου Αγώνα μας. Και αρχικώς ηθέλησα να αρκεσθώ μόνον εις τας πολιτικός επιπτώσεις του. Διότι όμως η αντιπολίτευσις έθεσεν υπό αμφισβήτησιν την εγκυρότητα των κειμένων, έκρινα ότι επεβάλλετο, χάριν της ιστορίας, να υπάρξη και δικαστική επιβεβαίωσις. Και δια τούτο διέταξα την ανάκρισιν.
6) Συνέπεσε να ανέλθετε εις τον Θρόνον, όταν ανέλαβον την Αρχήν. Και κατέβαλον πάσαν προσπάθειαν, προβάς ακόμη και εις σημαντικός συγκαταβάσεις, αι οποίαι δυσηρέστησαν τον δημοκρατικόν κόσμον, προς αδιατάρακτον συνεργασίαν. Δυστυχώς, αποδεικνύεται τώρα, ότι η προσπάθεια μου απέβη εις μάτην.
7) Το δυσχερέστερον θέμα εις την συνεργασίαν μας υπήρξε το Υπουργείον Εθνικής Αμύνης. Κατείχεσθε ανέκαθεν από την θέλησιν να έχετε αποφασιστικήν γνώμην επ’ αυτού. Και εις αυτήν την θέλησιν οφείλεται και η σημερινή κρίσις. Με την επιστολήν του διευθυντού του Πολιτικού Γραφείου Υμών, της 24ης Ιουνίου μου ανεκοινώθη ότι δεν συμφωνείτε εις την μεταβολήν της σημερινής ηγεσίας των Ενόπλων δυνάμεων, η οποία όμως μεταβολή, κατά το πολίτευμα, αποτελεί δικαίωμα της νομίμου Κυβερνήσεως.
8) Διαφωνία επίσης επήλθε μεταξύ ημών και επί του θέματος του υπουργού της Εθνικής Αμύνης. Ανεκοίνωσα εις την Υμετέραν Μεγαλειότητα την απόφασίν μου, όπως αναλάβω προσωπικώς το υπουργείον Εθνικής Αμύνης. Συμφώνως προς το Πολίτευμα το δικαίωμα τούτο ανήκει εις τον Πρωθυπουργόν, του οποίου την απόφασιν οφείλει να αποδεχθή ο Βασιλεύς. Εν τούτοις, καθώς μου ανεκοίνωσεν ο διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου Υμών, ηρνήθητε την αποδοχήν της αποφάσεως μου.
9) Καθώς έκ των ανωτέρω συνάγεται, υφίσταται πράγματι θέμα λειτουργίας του δημοκρατικού μας Πολιτεύματος. Εις την λαοπρόβλητον Κυβέρνησιν ανήκει η πλήρης εξουσία εις όλους τους τομείς του Κράτους. Δεν αποτελεί το υπουργείον Εθνικής Αμύνης στεγανόν διαμέρισμα, εξαιρούμενον της εξουσίας της Κυβερνήσεως. Και αυτή υπήρξεν η έννοια της ψήφου εμπιστοσύνης της 25ης Ιουνίου, την οποίαν παρέσχον εις την Κυβέρνησιν όλοι οι βουλευταί της Ενώσεως Κέντρου.
10) Συμφώνως προς το Πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας, ο Βασιλεύς βασιλεύει και ο Λαός κυβερνά δια της νομίμου Κυβερνήσεως. Ο βασιλεύς συμβουλεύει, αλλά η Κυβέρνησις αποφασίζει. Εν τούτοις, από την τελευταίαν διπλήν άρνησιν Υμών συνάγεται, ότι δεν συμφωνείτε με αυτήν την έννοιαν του πολιτεύματος. Διεκδικείτε το δικαίωμα, όπως ορίζετε Υμείς και τον υπουργόν Εθνικής Αμύνης και την Ηγεσίαν των Ενόπλων Δυνάμεων, έστω και κατ’ αντίθεσιν προς την απόφασιν της υπευθύνου Κυβερνήσεως. Αλλά τούτο δεν είναι σύμφωνον προς το πολίτευμα. Και δια τούτο, απευθύνω προς την Υμετέραν Μεγαλειότητα έκκλησιν, όπως προς το συμφέρον και του Έθνους και του Θρόνου, μη επιμείνετε εις αυτάς τας αντιλήψεις. Συναποστέλλω προς υπογραφήν το διάταγμα της αναλήψεως υπ’ εμού του υπουργείου Εθνικής Αμύνης.
Η εντολή, την οποίαν η Ένωσις Κέντρου έχει λάβει από τον ελληνικόν λαόν, είναι όπως λειτουργή πλήρως η αληθής Βασιλευομένη Δημοκρατία. Υπό την σημαίαν αυτής ηγωνίσθημεν και ετιμήθημεν με την πρωτοφανή εμπιστοσύνην του ελληνικού λαού, η οποία σήμερον, όχι μόνον διατηρείται, αλλά και προφανώς έχει επαυξηθή. Και θα εξακολούθηση να είναι η σημαία της Ενώσεως Κέντρου και εις το παρόν και εις το μέλλον.
Μετά βαθείας τιμής
Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ