Πασατέμπος

Ιστορία για να… περνά η ώρα

Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος-70 χρόνια πριν…

Οι άνθρωποι που διαμόρφωσαν τις τύχες του κόσμου στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον πιο φονικό που γνώρισε η ανθρωπότητα δεν βρίσκονται πια κοντά μας. Κι όχι μόνο οι πρωταγωνιστές, αλλά και οι απλοί άνθρωποι που υπέφεραν έχουν ήδη εκλείψει. Εβδομήντα χρόνια μετά μόνο κάποιες σκόρπιες μνήμες δικών μας ανθρώπων υπάρχουν που τότε ήσαν παιδιά.
Υπάρχουν όμως πολλές πληροφορίες, ντοκουμέντα και οπτικό υλικό από τον πόλεμο που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό την εποχή μας. Οι πρωταγωνιστές έγραψαν, οι ιστορικοί ανακάλυψαν καλά κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα και για πρώτη φορά ο κινηματογραφικός φακός ήταν τόσο κοντά στις μάχες. Για να μην πούμε ότι ήταν μέρος τους.
Με λίγα λόγια, πολλούς πίνακες και τις δυνατότητες της τεχνολογίας θέλουμε να σας παρουσιάσουμε το μεγάλο μακελειό με αφορμή τη συμπλήρωση των 70 χρόνων από το ξεκίνημά του.
Ευπρόσδεκτες οι παρατηρήσεις και οι διορθώσεις στο athinaios@live.com

Η σπίθα ήταν αναμμένη

Γερμανοί στρατιώτες πίνουν το... καφεδάκι τους στη Πράγα

Γερμανοί στρατιώτες πίνουν το... καφεδάκι τους στη Πράγα

Το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου άφησε πολλούς παραπονεμένους. Οι νικητές φέρθηκαν με αλαζονεία στους ηττημένους και το βασικότερο δεν υπολόγισαν τη θέληση των λαών που έπρεπε να ζήσουν. Το αποτέλεσμα ήταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμους, τα 51 εκ. νεκρών του κι ένα τρομερό όπλο μαζικής καταστροφής: Η Ατομική Βόμβα. Κι ακόμα: Η δημιουργία δύο υπερδυνάμεων, των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ που έλεγχαν τον κόσμο μέχρι το 1989.
Η συνθήκη των Βερσαλλιών δεν τιμώρησε τη Γερμανία, αλλά τον λαό της. Σε αυτούς που ζούσαν στα όρια του ακρωτηριασμένου κράτους τους καταδίκασε να ζουν στην ανέχεια και στους άλλους, εκτός χώρας Γερμανικούς πληθυσμούς προσέθεσε νέους δυνάστες.
Έτσι:
• Η βιομηχανική περιοχή του Σάαρ περιήλθε στη Γαλλία
• H Ανατολική Πρωσία, αλλά και Άνω Σιλεσία με τη Βάρτα πέρασαν στον έλεγχο της Πολωνίας
• Το Ντάντσιχ με το λιμάνι του και τον αμιγή γερμανικό πληθυσμό μπήκε υπό τον έλεγχο της Κοινωνίας των Εθνών, στην Ανατολική Ευρώπη.
• Η Σουδητία πέρασε στον έλεγχο της Τσεχοσλοβακίας που δημιουργήθηκε όπως και η Πολωνία μετά τον Μεγάλο Πόλεμο.
Χαμένοι από τη μοιρασιά του κόσμου ήσαν και άλλοι. Η Ουγγαρία έχασε την Τρανσυλβανία που προσαρτήθηκε στη Ρουμανία και η ΕΣΣΔ είδε δίπλα της να ξεφυτρώνουν νέα κράτη, οι λεγόμενες Βαλτικές δημοκρατίες (Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία).

Γίγαντας με πήλινα πόδια

Χάρτης της Πολωνίας πριν την Γερμανική εισβολή. Με κόκκινη γραμμή τα σημερινά σύνορα της χώρας

Χάρτης της Πολωνίας πριν την Γερμανική εισβολή. Με κόκκινη γραμμή τα σημερινά σύνορα της χώρας

Τίποτα δεν είχε γίνει τυχαία. Οι νικητές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ήθελαν ένα μεγάλο δικό τους κράτος στα πλευρά της ΕΣΣΔ και της Γερμανίας. Να απειλεί και τους δύο. Και δημιούργησαν τη Πολωνία, μεγαλύτερη ίσως απ’ ότι της άξιζε, μόνο και μόνο για να φοβίζει τους γείτονές της. Μόνο που αυτό το μέγεθος έγινε στη πορεία η αχίλλειος πτέρνα της.
Όταν λοιπόν οι Γερμανοί μιλούσαν για «ζωτικό χώρο» δεν είχαν 100% άδικο. Μιλούσαν για γερμανικούς πληθυσμούς που βρισκόντουσαν κυρίως ανατολικά. Αυτό τον πόθο τον πήρε και τον προχώρησε ο Χίτλερ έως τους σιτοβολώνες της Ουκρανίας. Τους ήθελε για να θρέφεται το Γερμανικό έθνος, όπως ήθελε και τους Πολωνούς για φτηνό εργατικό δυναμικό.
Από κοντά κι ο Στάλιν ήθελε να εξαφανίσει τις Βαλτικές δημοκρατίες και να πάρει πίσω τα εδάφη της Πολωνίας που είχε χάσει με τη δημιουργία της χώρας.
Ο Χίτλερ μισούσε τον Στάλιν. Και το αντίθετο. Όμως κι οι δύο μισούσαν την Πολωνία. Έτσι στις 23 Αυγούστου 1939 υπογράφτηκε το Γερμανοσοβιετικό σύμφωνο μεταξύ των υπουργών εξωτερικών των δύο χωρών Ρίμπεντροπ και Μολότοφ. Η υπόλοιπη Ευρώπη έμεινε άφωνη με τη σύγκλιση αυτή Ναζισμού και Κομμουνισμού. Ίσως η έκπληξή της να ήταν μικρότερη εάν ήξερε ότι σ’ ένα μυστικό πρωτόκολλο οι δύο χώρες κανόνιζαν το πώς θα μοιραστεί η Πολωνία.

Τα βήματα του Χίτλερ
Πριν αποφασίσει την αναμέτρηση με Αγγλία και Γαλλία ο Χίτλερ είχε περπατήσει αρκετές φορές σε τεντωμένο σχοινί. Δοκίμαζε την αυθάδειά του κι έβλεπε να δικαιώνεται όταν:
• 7 Μαρτίου 1936 τα Γερμανικά στρατεύματα μπήκαν στην αποστρατικοποιημένη ζώνη της Ρηνανίας στη Δυτική πλευρά της χώρας
• 11 Μαρτίου 1938 με την περίφημη «ενσωμάτωση» (άνσλους) της Αυστρίας
• 5 Οκτωβρίου 1938 με την προσάρτηση της Σουδητίας
• 14 Μαρτίου 1939 με την προσάρτηση της Βοημίας και της Μοραβίας, ότι είχε απομείνει δηλαδή από τη διαλυμένη Τσεχοσλοβακία. Η Ρουθηνία πήγαινε στην Ουγγαρία και το Τέτσεν στη Πολωνία.
Ο Χίτλερ πόνταρε στη «πολιτική κατευνασμού» (appeasement) των Άγγλων, στην αδιαφορία των Γάλλων, ενώ έριξε στάχτη στα μάτια των Πολωνών δίνοντας τους ένα… ξεροκόμματο από αυτά που έμειναν από την διάλυση της Τσεχοσλοβακίας και την ανεξαρτητοποίηση της Σλοβακίας.
Ήταν όμως φανερό. Το επόμενο βήμα θα οδηγούσε σε πόλεμο. Η Πολωνία είχε ισχυρές συνθήκες φιλίας με τους Άγγλους και τους Γάλλους κι ακόμη τα σχέδιά του προχωρούσαν όχι μόνο Ανατολικά, αλλά και Δυτικά. Ο πόλεμος λοιπόν ήταν αναπόφευκτος. Απλά έπρεπε να το καταλάβουν κι οι αντίπαλοί του.

Διαβάσαμε πριν γράψουμε:
Καρτιέ Ρεμόν: Ιστορία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τόμοι 2, Πάπυρος, Αθήνα 1965
Σο Άντονι: Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Ημέρα με ημέρα, Ψυχογιός, Αθήνα 2000
Συλλογικό: Time – Life Παγκόσμια Ιστορία, τόμος 20ος «Η σκιά των δικτατόρων» 1925-50, Εκδόσεις Καππόπουλος, Αθήνα 1993
Συλλογικό: Ιστορικά, τεύχη 156-158, Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Ελευθεροτυπία, Οκτώβριος-Νοέμβριος 2002
Συλλογικό: Η Μεγάλη Ιστορία του 20ου αιώνα: Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, τόμος 4, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2002
Συλλογικό: Το χρονικό του 20ου αιώνα, Τέσσερα Εψιλον, Αθήνα 1990

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Πλοήγηση

Αρέσει σε %d bloggers: