Πασατέμπος

Ιστορία για να… περνά η ώρα – Σχόλια και παρατηρήσεις στο athinaios@live.com

Η ντροπή της Μακεδονίας

Υπάρχουν και στην ελληνική ντουλάπα κρυμμένοι «σκελετοί». Ιστορίες που δεν θέλουν να θυμούνται οι παλαιότεροι και δεν θέλουν να μαθαίνουν οι νεότεροι. Ο εμπρησμός της συνοικίας Κάμπελ στη Θεσσαλονίκη το βράδυ της 28ης Ιουνίου 1931 είναι μια από αυτές.

Εμπλέκεται η σημαντικότερη εφημερίδα της πόλης, η «Μακεδονία» που με τα εμπρηστικά της άρθρα «όπλισε» το χέρι των εμπρηστών. Ουσιαστικά όλη η ιστορία οργανώθηκε από τον αρχισυντάκτη της εφημερίδας Νίκο Φαρδή, ο οποίος ανέπτυξε έντονη αντισημιτική δράση και στη διάρκεια της Κατοχής ως αρθρογράφος της ναζιστικής εφημερίδας «Νέα Ευρώπη».

Το καλοκαίρι του ΄31 στην εξουσία βρίσκεται η κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου, οι πρόσφυγες από την Ιωνία έχουν συμπληρώσει εννιά χρόνια στην Ελλάδα και προσπαθούν να στήσουν μια νέα ζωή, ενώ η Εβραϊκή κοινότητα αποτελεί το 1/6 του πληθυσμού και έλεγχε το 1/5 της οικονομίας της πόλης. Οι σχέσεις Ελλήνων και Εβραίων περνούν πολλές διακυμάνσεις. Η πλειοψηφία τους ανήκει στο Λαϊκό Κόμμα ή το Σοσιαλιστικό, δηλαδή είναι «απέναντι» στο κόμμα των Φιλελευθέρων που κυβερνά.

Η εφημερίδα «Μακεδονία» ανακαλύπτει  στις 20 Ιουνίου ότι εκπρόσωπος του αθλητικού σωματείου «Μακάμπι» της Θεσσαλονίκης πήρε μέρος πριν δέκα μήνες (Αύγουστος του ’30) στο παγκόσμιο συνέδριο των «Μακάμπι» που έγινε στη Σόφια και δεν αντέδρασε όταν ο Βούλγαρος εκπρόσωπος έκανε λόγο για την αυτονόμηση της  Μακεδονίας.

Με μια «μπαγιάτικη» αποκάλυψη «άναψε το φιτίλι» της αντιπαράθεσης

Την Τρίτη 23 Ιουνίου φοιτητές της «Εθνικής Παμφοιτητικής Ενώσεως» ρίχνουν προκηρύξεις σε εβραϊκά μαγαζιά με τα οποία καλούν τον πληθυσμό να τα μποϋκοτάρει. Σημειώνονται μικροεπεισόδια. Στις 8 το βράδυ, όταν κλείνουν τα καταστήματα στο κέντρο της πόλης σημειώνονται νέα επεισόδια με τους φοιτητές να αποδοκιμάζουν τους Εβραίους καταστηματάρχες. Η ισραηλινή κοινότητα διαμαρτύρεται στο Γενικό Διοικητή της πόλης Στυλιανό Γονατά.

Σχόλιο από την πρώτη σελίδα της «Μακεδονίας»

Την Τετάρτη η «Παμφοιτητική  Ένωσις» εκδίδει ανακοίνωση στην οποία κατηγορεί στον εβραϊκό πληθυσμό ότι δεν έχει ελληνική συνείδηση. Του προσάπτει ότι και οι τρεις εφημερίδες του εκδίδονται στη γαλλική γλώσσα κι όχι στην ελληνική, ότι δεν σημαιοστολίζει με ελληνικές σημαίες τα καταστήματα τις εθνικές εορτές και άλλα παρόμοια. Ο ισραηλινός βουλευτής Μπεσαντλί και ο Γερουσιαστής Μαλλάχ επισκέπτονται τον πρωθυπουργό Βενιζέλο στην Αθήνα και του ζητούν να πάρει μέτρα. Δίνεται εντολή στον εισαγγελέα Θεσσαλονίκης να ενεργήσει τα δέοντα.

Ενα από τα πολλά αντισημιτικά άρθρα της εφημερίδας

Το Σάββατο 27 Ιουνίου κυκλοφορούν στη Θεσσαλονίκη φήμες για κίνημα. Αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις βρίσκονται σε επιφυλακή. Προφανώς αυτός είναι αντιπερισπασμός για να μείνουν καθηλωμένες στρατιωτικές δυνάμεις και χωροφύλακες.

Το βράδυ της Κυριακής σε διάφορα σημεία της πόλης σημειώνονται συμπλοκές. Στη συνοικία Κάμπελ μένουν 200 φτωχές εβραϊκές οικογένειες που είχαν εγκατασταθεί εκεί μετά την πυρκαγιά του 1917. Μέλη της φασιστικής οργάνωσης ΕΕΕ, πρόσφυγες από την Καλαμαριά και την Τούμπα φθάνουν εκεί έπειτα από πληροφορίες για τον τραυματισμό δύο Ελλήνων. Βάζουν φωτιές και καταστρέφουν τις παράγκες που χρησιμοποιούσαν για σπίτια.

Η συνοικία Κάμπελ στη Θεσσαλονίκη

Στην εφημερίδα «Νέα Αλήθεια» της 28ης Ιουνίου υπάρχει συνέντευξη του αντιπροέδρου της «Μακάμπι Θεσσαλονίκης» Ερέρα ο οποίος νοσηλεύεται στο νοσοκομείο Χιλ από επίθεση Ελλήνων εθνικιστών στα γραφεία του συλλόγου. Σε αυτήν υποστηρίζει ότι στο συνέδριο εκπροσώπησε την ομάδα ο επιχειρηματίας Ισαάκ Κοέν, μέλος του ΔΣ που εκείνη την εποχή θα βρισκόταν στη Σόφια για δικές του δουλειές.

Από το ρεπορτάζ των «Μακεδονικών Νέων»

Στόχος ήταν να συναντήσει τον πρόεδρο όλων των «Μακάμπι» Ρόζεμπεργκ. Παρακολούθησε ελάχιστες εργασίες του Συνεδρίου και δεν άκουσε τον εκπρόσωπο της βουλγαρικής «Μακάμπι» να μιλά για αυτόνομη Μακεδονία. Αλλωστε ο Κοέν δεν ήξερε Βουλγαρικά. Ο αντιπρόεδρος της Μακάμπι αναφέρει στην ίδια συνέντευξη ότι όπως οι Ισραηλινοί της Θεσσαλονίκης έχουν ελληνική συνείδηση, έτσι κι οι Βούλγαροι έχουν Βουλγαρική.

Τα μετά

Η οργάνωση ΕΕΕ διαλύθηκε  την περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά, το 1936. Ανασυντάχθηκε στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής και συνεργάστηκε στενά με τους κατακτητές. Δημιούργησε παράρτημα και στην Αθήνα, αλλά ποτέ δεν κατάφερε να παίξει κάποιο ρόλο. Παρέμεινε ομάδα υπόπτων περιθωριακών στοιχείων.

Από τον «Ριζοσπάστη»

Ο Στυλιανός Γονατάς στη διάρκεια της Κατοχής μαζί με τον Θόδωρο Πάγκαλο υπήρξαν οι εμπνευστές των Ταγμάτων Ασφαλείας.

Η πολυάριθμη εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης επί οθωμανικής αυτοκρατορίας είχε προνόμια που τα έχασε με την απελευθέρωση της πόλης από τον Ελληνικό Στρατό. Σε αντάλλαγμα ο Βασιλιάς Γεώργιος παραχώρησε σε όλους τους Εβραίους το δικαίωμα του Έλληνα πολίτη.

Αργότερα, όμως, περιορίστηκαν τα εκλογικά τους δικαιώματα με νόμο του Γεωργίου Παπανδρέου. Ψήφιζαν με ξεχωριστούς εκλογικούς καταλόγους και εξέλεγαν συγκεκριμένο αριθμό βουλευτών. Την περίοδο του εμπρησμού του Κάμπελ η κοινότητα ζούσε τις παρενέργειες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του ’29 που είχε πλήξει διεθνώς το εμπόριο.

Την περίοδο της Γερμανικής κατοχής ζούσαν στη πόλη γύρω στους 60.000. Η αδυναμία τους να αφομοιωθούν με τον χριστιανικό πληθυσμό ήταν η βασική αιτία του εντοπισμού και εξόντωσις τους από τις γερμανικές αρχές.

Η εφημερίδα «Νέα Αλήθεια» προσπάθησε να κρατήσει μετριοπαθή στάση στο άρθρο της καλεί τους εθνικιστές να σκεφτούν ότι είναι Ελληνες και δεν τους ταιριάζουν τέτοιες ακρότητες
Από τον «Ριζοσπάστη»

Στο επόμενο τι έγινε στη Δίκη των πρωταιτίων

2 comments on “Η ντροπή της Μακεδονίας

  1. Παράθεμα: « Έκαψαν για καλό σκοπό!» – Απόφαση σοκ του Κακουργιοδικείου Βέροιας | Πασατέμπος

  2. Παράθεμα: Δωσίλογοι μέχρι τέλους | Πασατέμπος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: