Πασατέμπος

Ιστορία για να… περνά η ώρα – Σχόλια και παρατηρήσεις στο athinaios@live.com

Η σύλληψη του Νίκου Ζαχαριάδη το 1936 και ο χαφιές που παραμένει άγνωστος

Στις 19 Σεπτεμβρίου η χούντα του Μεταξά είχε συμπληρώσει ένα μήνα και… κάτι στην εξουσία. Είχε υποσχεθεί να… σώσει την Ελλάδα από τον κομμουνισμό και ήθελε να δείξει στον κόσμο ότι είναι αποτελεσματική. Η σύλληψη του ηγέτη του παράνομου ΚΚΕ, Νίκου Ζαχαριάδη  ήταν μια πρώτης τάξεως επιτυχία. Οκτώ χρόνια ήταν καταζητούμενος και η επικήρυξη έφθανε τις 100.000 δρχ.

Η σύλληψη δεν έγινε τυχαία. Όλη η ιστορία θυμίζει αστυνομικό μυθιστόρημα ή σωστότερα θρίλερ με άγνωστο τον βασικό πρωταγωνιστή. ‘Όπως προκύπτει από τις μαρτυρίες της ασφάλειας, από τα χρήματα που δόθηκαν  στον «Α-Ω», τον πληροφοριοδότη, ο ηγέτης του ΚΚΕ προδόθηκε από υψηλόβαθμο στέλεχος του κόμματος του που ήρθε σε σύγκρουση μαζί του. Το στέλεχος αυτό εξακολουθούσε να συνεργάζεται με την ασφάλεια ακόμη και στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου!

Ο Νίκος Ζαχαριάδης
Ο διοικητής της Ασφάλειας Πειραιά Νίκος Τσαγκλής

Όμως το επίσημο κράτος για να καλύψει τον πληροφοριοδότη της δεν δίστασε να φορτώσει σε άλλο στέλεχος του ΚΚΕ την προδοσία που το πλήρωσε με τη ζωή του!

Όλα ξεκίνησαν από την επιθυμία του Μανιαδάκη, του πανίσχυρου υπουργού ασφαλείας του Μεταξά να παρουσιάσει γρήγορα αποτελέσματα. Με το καλό (δωροδοκία), αλλά και το άγριο (βασανιστήρια) κατάφερε να ανοίξει τα στόματα των στελεχών του ΚΚΕ που έπιανε η ασφάλεια.

Αρχές Σεπτεμβρίου ο προϊστάμενος της Ασφάλειας Πειραιά Νίκος Ταβουλάρης μαθαίνει ότι ο Νίκος Ζαχαριάδης έχει έρθει σε σύγκρουση με υψηλόβαθμο στέλεχος του ΚΚΕ. Ενημερώνει τον διοικητή του Νίκο Τσαγκλή και αναλαμβάνει την υπόθεση.

Σχετικά άγνωστη φωτογραφία του Ζαχαριάδη στη δεκαετία του ’50 από τα ρωσικά αρχεία
Ο προϊστάμενος της ασφάλειας Πειραιά Νίκος Ταβουλάρης

Λίγες μέρες αργότερα εντοπίζει το στέλεχος που του δίνει την πληροφορία ότι ο Ζαχαριάδης κρύβεται κάπου στους πρόποδες του Λυκαβηττού. Αποφασίζεται συστηματική παρακολούθηση. Ο Ταβουλάρης με ομάδα πέντε αστυνομικών που μεταμφιέζονται σε υπαλλήλους των τραμ, οδοκαθαριστές και εργάτες παρακολουθούν τους δρόμους που καταλήγουν από τον Λυκαβηττό στην Ιπποκράτους. Την ίδια εποχή ο πρώην γραμματέας της Οργάνωσης Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδος (ΟΚΝΕ), ο Λάιος Λαΐου έχει έρθει σε σύγκρουση με τον Ζαχαριάδη, φοβάται για τη ζωή του. Ζητά την προστασία της Ασφάλειας κι ο Ταβουλάρης τον παίρνει μαζί του σε μια παρακολούθηση ενός ποινικού κρατουμένου. «Θα έχουμε όλο το χρόνο να συζητήσουμε το πώς θα σε προστατεύσουμε» του λέει, κι αυτός απελπισμένος τον πιστεύει. Στην ουσία παρακολουθούν τον Ζαχαριάδη!

Η είδηση της σύλληψης στην εφημερίδα «Ακρόπολις»

Τρίτη 17 Σεπτεμβρίου ώρα 5.10 το απόγευμα. Ο Ταβουλάρης με τον Λαΐου βρίσκονται στη διασταύρωση Ιπποκράτους και Βλαχοπούλου. Ετοιμάζονται να χωρίσουν όταν βλέπουν ένα ύποπτο άτομο που το ακολουθούν δύο ασφαλίτες. Ο Ταβουλάρης πλησιάζει και του λέει:

«Ταυτότητα παρακαλώ. Ασφάλεια»

«Τι συμβαίνει;» ρωτά ο ύποπτος, για να δείξει τα χαρτιά του επαναλαμβάνοντας αυτά που γράφουν: «Είμαι ο Κυριάκος Κατρής του Δημητρίου και της Ελένης, ετών 39, ιδιωτικός υπάλληλος εξ Άργους».

«Χειροπέδες» διατάζει ο Ταβουλάρης τους ασφαλίτες που τον έχουν πλευρίσει.

Οι αστυνομικοί σταματούν ένα ταξί που περνούσε από τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και τον οδηγούν στην Ασφάλεια του Πειραιά.

«Ξέρω ποιος με πρόδωσε. Τον είδα μόλις έστριβα το στενό προς την οδό Ιπποκράτους. Εκείνος ο στραβός της Ο.Κ.Ν.Ε, ο Λάιος, έτσι δεν είναι κύριε Ταβουλάρη;» αναρωτήθηκε ο Ζαχαριάδης.

Αμέσως ενημερώθηκε ο Μανιαδάκης που δεν έδωσε αμέσως την είδηση για να παρακολουθήσουν την περιοχή. Ο Ζαχαριάδης κρυβόταν στην οδό Μιχαήλ Βόδα 227 σε σπίτι που είχε νοικιάσει ο Λουκάς Βεϊλαδές. Δυστυχώς για την Ασφάλεια, ευτυχώς για το ΚΚΕ, ένας κρατούμενος στην Ασφάλεια Πειραιά, ο Δημήτρης Γαλάνης αναγνώρισε τον αρχηγό του και κατάφερε να ειδοποιήσει τους συντρόφους του που φυσικά δεν πλησίασαν το κρησφύγετο του. Ετσι προχώρησαν στην αναγγελία της σύλληψης του αρχηγού του ΚΚΕ:

«Σύλληψις αρχηγού Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος

»Την 20ήν ώραν της 17-9-36 συνελήφθη παρά την εν Αθήναις οδόν Ιπποκράτους, παρ’ υπαλλήλων της ομάδος Κομμουνισμού, ο αρχηγός του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος Ζαχαριάδης Νικόλαος του Παναγιώτου ετών 33, Γεωπόνος, κάτοικος Αθηνών αγνώστου Δ/νσεως, δυνάμει του υπ’ αριθ. 2068/27 Βουλεύματος Συμβουλίου Πλημ/κών Αθηνών, επί αναιρέσει. Ούτος κρατείται εν τοις κρατητηρίοις ημών μέχρις αποστολής του όπου δει. Λεητομέρειαι αναφερθήσονται δι’ ειδικής αναφοράς».

Όλες οι εφημερίδες φιλοξένησαν τη δήλωση του υπουργού ασφαλείας του Μεταξά Κώστα Μανιαδάκη ασχολίαστη. Αυτή ήταν και η μοναδική αναφορά στο γεγονός

Μετά τη σύλληψη έπρεπε να διευθετηθούν και κάποια… πρακτικά ζητήματα. Διαβάζουμε στην έκθεση του Αστυνομικού Διευθυντή Ι. Βασιλόπουλου:

 «…Οφείλομεν να εξάρωμεν την σύλληψιν του Ζαχαριάδου Νικολάου αποτελούντος μέχρι τούδε τον ασύλληπτον νουν, τον διευθύνοντα την όλην Κομμουνιστικήν Οργάνωσιν εν Ελλάδι, του οποίου η ικανότης εξετιμάτο επί τοσούτον ενταύθα ώστε και τον τέως Βουλευτήν Σκλάβεναν να διατάσση, εκ του νεύματος δε τούτου εξηρτάτο πάσα κατεύθυνσις των μελών της Κομμουνιστικής Οργανώσεως εν Ελλάδι. Ούτος εξεπόνει σχέδια εκτεθειμένα, ου μόνον ειδικής φύσεως, εν Ελλάδι αλλά και γενικής κατευθύνσεως καθ’ άπασαν την Σοβιετικήν Ενωσιν εις τρόπον ώστε να είχεν επιτύχει να θεωρήται ως είς εκ των επτά (7) μεγάλων στάλων της Παγκοσμίου Κομμουνιστικής κινήσεως.

»Αναμένοντες την πρέπουσαν εκτίμησιν παρά των Προϊσταμένων μου καταφεύγω να προτείνω την χωρήγησιν ηθικής & υλικής αμοιβής εις τους κάτωθι υπαλλήλους οίτινες μέχρις αυτοθυσίας ειργάσθησαν και δεν εφείσθησαν κόπων και εξόδων.

1) Αστυνόμον Α’ κ. Τσαγκλήν Νικόλ. αποδοχάς τεσσάρων (4) μηνών.

2) Υπαστυν. Α’ κ. Ταβουλάρην Νικ. τριών (3) μηνών.

3) Αστυφύλακας Ντριτσάκον Θεόδ., Μητσοσκούραν Δημ., Μαντούβαλον Χαρίλαον και Τουρλαύτην Παναγ. αποδοχάς δύο (2) μηνών.

4) Αρχιφ. Βούλγαρον Mix. και αστ/κας Παπαστεργίου Αγαθοκλ., Δριμιλήν Γεωργ, Λιακόπουλον Νικολ., Γιαννακάκην Εμμαν., Μανιουδάκην Πέτρον, Περουκανέαν Δημ. και Διακάτον Γερασ. υπηρετούντας εις την ομάδα Κομμουνισμού, αποδοχάς ενός (1) μηνός εις έκαστον, προς κατασκευήν πολιτικής περιβολής, καθ’ όσον και ούτοι ησχολούντο με τας συλλήψεις γενικώς των κομμουνιστών και του συλληφθέντος Ζαχαριάδου.

»Διά την σύλληψιν των ανωτέρω μεγάλων συνετέλεσεν πρόσωπον της απολύτου εμπιστοσύνης της υπηρεσίας ημών, εις ο υπεσχέθημεν την χορήγησιν σεβαστής υλικής αμοιβής, διά την χορήγησιν της οποίας παρακαλώ όπως ευαρεστηθήτε και ενεργήσητε […]»

Φωτογραφία από τον φάκελο του Ζαχαριάδη στην Ασφάλεια

Κι ενώ η Ασφάλεια έπιανε τους κομμουνιστές το Υπουργείο φρόντιζε να είναι κομψοί οι ασφαλίτες αφού σε έγγραφο αναφέρεται:

«Εγκρίνομεν όπως διατεθώσι τρεις μεν χιλιάδ. δραχμ. διά την κατασκευήν εκάστης ενδυμασίας των 13 ως άνω υπαλλήλων της Γεν. Ασφαλείας Πειραιώς, μεγάλως συντελεσάντων εις την σύλληψιν του Ν. Ζαχαριάδη Γεν. Γραμματέως του Κομμουνιστικού Κόμματος εν Ελλάδι και δύο χιλιάδ. δραχμ. διά την κατασκευήν εκάστης ενδυμασίας των 43 υπαλλήλων Γεν. Ασφαλείας Αθηνών και Ειδικής Ασφαλείας των ασχολουμένων με την παρακολούθησιν και δίωξιν Κομμουνισμού...»

Όσο για τα λίτρα της προδοσίας το όνομα του προδότη το ήξεραν δύο άνθρωποι. Ο Τσαγκλής που έδωσε 25.000 στον Ιούδα του ΚΚΕ και ο Ταβουλάρης που τον εντόπισε κι απέσπασε τις πληροφορίες:

«...Επί τούτους ο Αστυνομικός Δ/ντής Πειραιώς θέλει παραλάβει παρ’ ημών το ποσόν τούτο των δραχμών είκοσι πέντε χιλιάδων ίνα διάθεση ταύτας εις τους συντελέσαντας εις την σύλληψιν του κομμουνιστού Ν. Ζαχαριάδη ιδιώτας. Το ποσόν τούτο θα δικαιολογηθή διά μόνης της αποδείξεως του ώς άνω Αστυν. Δ/ντού».

2 comments on “Η σύλληψη του Νίκου Ζαχαριάδη το 1936 και ο χαφιές που παραμένει άγνωστος

  1. Γιώργος Πετρόπουλος
    22/09/2019

    Αυτά που παρουσιάζετε εδώ χωρίς πηγές είναι το μυθιστόρημα της Ασφάλειας όπως δημοσιεύτηκε στον Εθνικό Κήρυκα το 1949. Η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική.

  2. Sporos
    22/09/2019

    Θα ήθελα να τη μάθω. Από τη μεριά μου αυτά βρήκα, αυτά έγραψα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: