Πασατέμπος

Ιστορία για να… περνά η ώρα – Σχόλια και παρατηρήσεις στο athinaios@live.com

Ο Έλληνας που κάρφωσε στους Ιταλούς την ελληνική αντεπίθεση

Ο Ιταλός δημοσιογράφος Τζιανκάρλο Φούσκο έζησε από κοντά την εκστρατεία στην Αλβανία. Είκοσι χρόνια μετά, τον Οκτώβριο του 1960, έγραψε στην εφημερίδα  «Ιλ Τζιόρνο»  τις αναμνήσεις του από τις ημέρες εκείνες.

 Από τα εντυπωσιακά στοιχεία ένας… Εφιάλτης που δεν έλειψε εκείνες τις κρίσιμες ώρες. Ήταν ένας δάσκαλος από τα Γιάννινα που έσπευσε να ειδοποιήσει τους Ιταλούς για την μεγάλη αντεπίθεση που ετοίμαζε ο Ελληνικός Στρατός! Για όσους βαριούνται να διαβάζουν όλο το κείμενο τα του δασκάλου είναι υπογραμμισμένα με μαύρα γράμματα., όχι πιο μαύρα από τη ψυχή του.

Γράφει:

«Μεταξύ 8ης και 28ης Οκτωβρίου αποφασίστηκε, μελετήθηκε, συζητήθηκε, ετοιμάστηκε και κηρύχτηκε ο πόλεμος εναντίον της Ελλάδος. Οι  δειλές αντιρρήσεις του Γενικού Επιτελείου δεν κατόρθωσαν να την επιβραδύνουν παρά μόνο κατά δύο μέρες: Ο Μουσολίνι ήθελε να επιτεθεί στις 26.

Στις 15 Οκτωβρίου συγκεντρώθηκαν στο Παλάτσο Βενέτσια, γύρω στον Ντούτσε, ο Τσιάνο, ο Μπαντόλιο, ο Σοντού, ο Ροάτα, ο Πράσκα και ο Τζακομόνι. Ο Μουσολίνι, καρφώνοντας τους συνεργάτες του με βλέμματα γεμάτα μαγνήτη τους δήλωσε πως έπρεπε να καταλάβουν την Ήπειρο με μια ενέργεια κεραυνοβόλο και συντριπτική.

Η πρώτη σελίδα της Ιταλικής «Λα Στάμπα»

Ο αρχηγός των δυνάμεων των συνόρων Βισκόντι Πράσκα απάντησε πως όλα ήταν έτοιμα για να ένα «ακατανίκητο πήδημα».

Ο Τζακομόνι δήλωσε πως οι Αλβανοί ανυπομονούσαν να πολεμήσουν στο πλευρό των Ιταλών.

Ο Σοντού και ο Ροάτα μίλησαν ελάχιστα.

Ο Μπαντόλιο είπε πως γενικά συμφωνούσε, αλλά κατά τη γνώμη του δεν έπρεπε να περιοριστούν στην Ήπειρο. Έπρεπε να καταλάβουν ολόκληρο το ελληνικό έδαφος και γι’ αυτό οι δυνάμεις του Πράσκα ήταν ανεπαρκείς.

Ο Μουσολίνι άκουσε τον Μπαντόλιο προσεκτικά. Δεν ήταν κατάλληλη η ώρα για ταλαντεύσεις και αμφιβολίες. Το αν θα προχωρούσαν ως την Αθήνα ή θα σταματούσαν, ήταν ένα θέμα που θα το αποφάσιζαν επί τόπου. Η συνεδρίαση έληξε σε μια ατμόσφαιρα δυναμικής αισιοδοξίας. Μόνο ο Μπαντόλιο ήταν κάπως  συνοφρυωμένος.

Στις 6 Νοεμβρίου ο ιταλικός τύπος έκανε λόγο για μεγάλες επιτυχίες. Σύντομα η κατάσταση άλλαξε.

Στις 24 Οκτωβρίου ο στρατηγός Πράσκα επιθεώρησε τις δυνάμεις του. Ήταν ένας μικρός στρατός από επτά μεραρχίες, απλωμένος μεταξύ Μακεδονίας και  Ανδριατικής. Συνολικά δεν έφθαναν, ούτε τις 100.000 άνδρες. Όλοι τους τώρα μιλούσαν για μια εισβολή στο ελληνικό έδαφος, η οποία θα τελείωνε χωρίς να πέσει τουφεκιά, γιατί, όπως πίστευαν υπήρχε συνεννόηση με την Κυβέρνηση της Αθήνας. Δηλαδή, τίποτε άλλο, παρά ένα είδος γυμνασίων.

Η επιχείρηση «ευκαιρία 6»

Στις 25 Οκτωβρίου οι Μέραρχοι πληροφορήθηκαν για πρώτη φορά τι ήταν η επιχείρηση «Ευκαιρία 6», η οποία επρόκειτο να διεξαχθεί στις 28 Οκτωβρίου. Ο καθένας άκουσε από το στόμα του Πράσκα ποιο ρόλο επρόκειτο να παίξουν οι δυνάμεις που είχε υπό τις διαταγές του. Στις 27 όλος ο στρατός ήταν παρατεταγμένος στα σύνορα πανέτοιμος και περίμενε το σύνθημα για την εξόρμηση.

Η επίθεση

Η νύχτα έπεσε κι ο καιρός χάλασε. Άρχισε να φυσάει δυνατός αέρας και να πέφτει λίγη βροχή. Ήταν μια νύχτα άσχημη, θλιβερή. Ελάχιστοι κοιμήθηκαν και σίγουρα κανένας αξιωματικός. Κατά τη μία μετά τα μεσάνυχτα ο αέρας έπεσε και η βροχή δυνάμωσε. Ολόκληρος ο στρατός αγρυπνούσε και περίμενε διαταγές.

Στις τρεις, ένα μήνυμα από τη Ρώμη γνωστοποίησε στον Βισκόντι Πράσκα ότι τη στιγμή ακριβώς εκείνη ο πρεσβευτής μας στην Αθήνα Γκράτσι έδινε στον Μεταξά το τελεσίγραφο του Μουσολίνι. Η Ιταλική κυβέρνηση, μη μπορώντας πια να ανεχτεί την υποστήριξη που η Ελλάδα παρείχε στον αγγλικό στόλο, ζητούσε να τις επιτραπεί να καταλάβει ορισμένα στρατηγικά σημεία για όλη τη διάρκεια του πολέμου. Σε περίπτωση αντιστάσεως θα γινόταν χρήση βίας. Ο Μεταξάς είχε διορία να απαντήσει μέχρι τις έξι το πρωί.

Στις έξι παρά τέταρτο, νέο μήνυμα από τη Ρώμη. Ο Ιωάννης Μεταξάς είχε απαντήσει πως θεωρούσε τη διακοίνωση του Μουσολίνι σαν κήρυξη πολέμου και πως η Ελλάδα θα αντιστεκόταν με όλες τις δυνάμεις της.

Στις έξι και πέντε οι λόχοι της «Τζούλια» άρχισαν να προελαύνουν, ενώ ο διοικητής της στρατηγός Τζιρότι έβλεπε από ένα ύψωμα τους άνδρες του να περνούν σας σκιές, μέσα στο αχνό φως της αυγής.

Κάθε τάγμα προχώρησε προς το δικό του αντικειμενικό σκοπό. Μεταξύ της «Κρεμόνα» και της «Τσιβιντάλε» βάδιζαν μερικές εκατοντάδες Αλβανοί εθελοντές, κάθε ηλικίας, που δεν μιλούσαν Ιταλικά, αλλά ήξεραν ελληνικά και γνώριζαν καλά το έδαφος μετά τον Σαραντάπορο.

Το μικρό ροζ φυλάκιο των Ελλήνων, στην άκρη της γέφυρας του Σαραντάπορου, βρέθηκε άδειο, βρέθηκε άδειο, εγκαταλελειμμένο. Έβρεχε ραγδαία. Οι αλπινιστές προχωρούσαν προς την Κόνιτσα. Έφτασαν σε ένα ελληνικό χωριουδάκι, το πρώτο, με καμιά εικοσαριά σπίτια. Νεκρική σιγή, το είχαν κι αυτό εγκαταλείψει οι κάτοικοί του.

Έτσι συνεχίστηκε η πορεία κάτω από τη βροχή στο άγριο και έρημο τοπίο. Δεν φαινόταν ψυχή πουθενά. Ίσως οι Έλληνες, παρά την απάντηση του Μεταξά, να μη είχαν όρεξη να πολεμήσουν. Κατά το απόγευμα, μαθεύτηκε πως ένα τμήμα Αλβανών εθελοντών, είχε συγκρουστεί σκληρά με Έλληνες επί τρεις ολόκληρες ώρες. Οι Έλληνες είχαν ξαφνικά διακόψει το πυρ και είχαν υποχωρήσει αφήνοντας καμιά δεκαριά νεκρούς, μερικούς τραυματίες και επτά με οκτώ αιχμαλώτους.

Αυτή υπήρξε η μοναδική μάχη της 28ης Οκτωβρίου. Όταν ο ήλιος έδυσε τα ιταλικά στρατεύματα είχαν προωθηθεί σε βάθος 20 χλμ μέσα στο ελληνικό έδαφος.

Πρώτη αντεπίθεση με εφ’ όπλου λόγχη

Στις 29 και 30 Οκτωβρίου, εξακολουθούσε να βρέχει, να βρέχει ραγδαία. Κατά το απόγευμα της 30ης, ένα τμήμα Αλβανών εθελοντών με διοικητή κάποιο δικηγόρο που είχε σπουδάσει στη Ρώμη, μπήκε στη Κόνιτσα. Ο μισός πληθυσμός είχε φύγει από την κωμόπολη πριν από δύο ημέρες. Και την επομένη, 31 Οκτωβρίου, η διοίκηση των Αλπίνι ειδοποίησε τον στρατηγό Πράσκα, ότι είχε θέσει υπό τον έλεγχό της τη κοιλάδα της Φούρκας, τα υψώματα του Αγίου Αθανασίου και όλη τη νότια όχθη του Σαραντάπορου. Ο δρόμος για το Μέτσοβο ήταν ανοιχτός.

Οι αρχές ελληνικού χωριού υποδέχονται χαιρετώντας φασιστικά τους Ιταλούς κατακτητές. Λίγες μέρες αργότερα θα χαιρετούσαν και πάλι τον Ελληνικό στρατό.

Ως την ημέρα εκείνη οι Έλληνας είχαν κάνει ελάχιστες φορές την εμφάνισή τους, με περιπόλους που είχαν ανταλλάξει μερικά αβέβαια πυρά μαζί μας. Αλλά το βράδυ της 31ης Οκτωβρίου, ένας δάσκαλος από τα Γιάννινα, που είχε μητέρα Ιταλίδα και αισθήματα φασιστικά, ήρθε στις γραμμές μας και έδωσε στον συνταγματάρχη Ταβόνι, αρκετές, μάλλον ανησυχητικές πληροφορίες. Ισχυρές ελληνικές δυνάμεις πλησίαζαν την Μεραρχία «Τζούλια» από τις τρεις πλευρές με ισχυρή υποστήριξη πυροβολικού. Σε όλα τα σημεία που υπήρχαν ιταλικές μονάδες οι Έλληνες έσπευδαν να τις αναχαιτίσουν.

«Πολλοί στρατιώτες, είπε ο δάσκαλος, με τα σπασμένα ιταλικά της γλώσσας που άκουγε από τη μητέρα του, παρά πολλοί στρατιώτες και πολλά κανόνια περνάνε νύχτα στους δρόμους. Έλληνες αφήνουνε εσάς προχωρήσετε και μετά μπαμ!»

Κάτοικοι Αλβανικού χωριού παρακολουθούν την προέλαση των Ιταλών προς τα σύνορα για την επίθεση κατά της Ελλάδας

Την 1η Νοεμβρίου κατά τις 10 το πρωί, οι πρώτες οβίδες, ξαφνικές και με ξερούς κρότους πέσανε στο τάγμα «Τσεβιντόλε» των Αλπίνι, καθώς προχωρούσε προς τη Σαμαρίνα. Οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν κανόνια των 100, άρα δεν ήταν μακριά. Κατά τις πρώτες ώρες του απογεύματος η «Τσιβιντάλε» έφθασε στα άσπρα σπιτάκια της Σαμαρίνας.

Η πρώτη πραγματική μάχη άρχισε στις 2 Νοεμβρίου. Με αρκετή έκπληξη οι στρατιώτες της «Τζεμόνα» δέχτηκαν αιφνιδιαστική επίθεση του 7ου ελληνικού τάγματος πεζικού. Ο εχθρός χρησιμοποιούσε σωστά, στην κατάλληλη στιγμή, όλμους των 81, ιταλικής κατασκευής.

Η σύγκρουση υπήρξε άγρια. Σε ορισμένη  στιγμή έφθασε να γίνει σκληρότατος αγώνας, σώμα με σώμα, με εφ’ όπλου λόγχη. Βλέποντας πως είχε σχεδόν κυκλωθεί και πως η κατάσταση θα χειροτέρευε ακόμη περισσότερο, ο συνταγματάρχης Νταπίνο διέταξε το «Τολμέτσο» και τη «Τσιβιντάλε» να εγκαταλείψουν τη πορεία τους και να συμπτυχθούν. Τέλος τη 3η Νοεμβρίου επτά μέρες μετά την είσοδό μας στο ελληνικό έδαφος ο εχθρός επιτέθηκε αιφνιδιαστικά την αυγή, με δυνάμεις πολύ μεγαλύτερες από αυτές που είχαμε ως τώρα συναντήσει στο δρόμο μας. Το πυροβολικό του χτυπούσε με καλά ζυγισμένες βολές. Η βροχή είχε τώρα σταματήσει. Από τη στιγμή αυτή άρχισε η μεγάλη περιπέτεια, ο τραγικός «στρατιωτικός περίπατος» του Μουσολίνι που στοίχισε στην Ιταλία 102.000 νεκρούς… «

Επιστροφή στην ενότητα 28η Οκτωβρίου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: