Πασατέμπος

Ιστορία για να… περνά η ώρα – Σχόλια και παρατηρήσεις στο athinaios@live.com

Αυτοί ήταν οι λογοκριτές της χούντας

Ο Τύπος είναι ελεύθερος. Κάθε κυβέρνηση από τη πιο ανελεύθερη έως τη δημοκρατικότερη αυτό υποστηρίζει. Κατά βάθος όμως όλες θα προτιμούσαν να μη  γράφει δυσάρεστα πράγματα. Κι όλοι προσπαθούν. Αλλλες φορές με το «αποφασίζομεν και διατάσσομεν», άλλες φορές με τον οικονομικό αποκλεισμό στον οποίο περιλαμβάνονται και οι αγωγές πολλών χιλιάδων ευρώ. Διαβάστε πως οργανώθηκε η λογοκρισία στη χούντα του 1967 και… διασκεδάστε με τους… προσκόπους της εποχής!

Ο δικτάτορας Παπαδόπουλος με το… καλημέρα φρόντισε να αναλάβει τον τομέα Ενημέρωση. Στην κυβέρνηση Κόλλια που ορκίστηκε στις 21 Απριλίου ανέλαβε υπουργός Προεδρίας. Αργότερα, με το κίνημα του Κωνσταντίνου στις 13 Δεκεμβρίου ανασχηματίστηκε η κυβέρνηση, ανέλαβε Πρωθυπουργός, αλλά διατήρησε και το χαρτοφυλάκιο του Προεδρίας για να δείξει πόση σημασία δίνει στην ενημέρωση του ελληνικού λαού, όπως έλεγαν τα παπαγαλάκια της εποχής. Αυτό, πρακτικά, σήμαινε ότι ήταν υπεύθυνος για τη νεόκοπη τηλεόραση, το ραδιόφωνο, το ΑΠΕ και φυσικά τις εφημερίδες που έλεγχε μέσω των επιτροπών λογοκρισίας. Όλα αυτά συνέβαιναν στο πολύ μακρινό 1967…

Η λογοκρισία είναι επιστήμη και στον τομέα αυτό ζήτησε τη βοήθεια των παλαιότερων και έμπειρων. Τους βρήκε στο πρόσωπο δύο «δημοσιογράφων» που είχαν μάθει τη δουλειά σε επίσης σκοτεινές εποχές. Ο ένας ήταν ο Τάκης Διάκος, λογοκριτής στη δικτατορία Μεταξά και ο άλλος, ο Σταύρος Ευταξίας λογοκριτής τον καιρό της Γερμανικής κατοχής!

Αυτοί οι δύο αποτέλεσαν τον φόβο και τον τρόμο των δημοσιογράφων και των εκδοτών που επέμεναν να κυκλοφορούν τις εφημερίδες τους με καθεστώς λογοκρισίας. Η χούντα δεν έχασε χρόνο. Στις 21 έγινε το πραξικόπημα στις 29 Απριλίου συγκροτήθηκε η Υπηρεσία Ελέγχου Τύπου. Την αποτελούσαν στρατιωτικοί, δημοσιογράφοι και απλοί υπάλληλοι του Υπουργείου Προεδρίας. Επικεφαλής ήταν ο συνταγματάρχης Βρυώνης, ο Ομέρ Βρυώνης, όπως τον αποκαλούσαν κοροϊδευτικά οι δημοσιογράφοι της εποχής.

Γρήγορα δημιουργήθηκαν επιτροπές για το βιβλίο, τον κινηματογράφο, το θέατρο. Δεν υπήρχε περίπτωση να ξεφύγει τίποτα!

Με στελέχη του Μεταξικού καθεστώτος και της Κατοχής η επιτροπή ακολούθησε την… πεπατημένη της 4ης Αυγούστου. Οι πρώτες εντολές που δόθηκαν ήταν:

-Να στέλνονται οι σελίδες των εφημερίδων πριν τυπωθούν στη λογοκρισία

-Τα κείμενα που κόβονταν θα συμπληρώνονταν από άλλα. Απαγορευόταν κάθε κενό που θα έδινε την εντύπωση ότι λογοκρίθηκε η εφημερίδα.

-Απαγορευόταν η αναφορά σε εργατικά ατυχήματα και γενικά οι δυσάρεστες ειδήσεις. Μνημειώδες έχει μείνει η απόφαση να αντικατασταθεί τίτλος στο δελτίο καιρού το οποίο ανέφερε: «Κακός καιρός την 21η Απριλίου»!

Στις 26 Ιουνίου 1967 ο Παπαδόπουλος ως υπουργός Προεδρίας μιλούσε στους δημοσιογράφους. Η φήμη για το σαμποτάζ του Έβρου που είχε αποκαλυφθεί από τις εφημερίδες τον ακολουθούσε.

«Αντιλαμβάνεσθε ποίον αγάπην και ποία συμπάθεια έχω προς το επάγγελμα του δημοσιογράφου, παρά πάσαν άλλην, δυστυχώς φημολογίαν, η οποία, ως έχω αντιληφθη, κυκλοφορεί τον τελευταίο καιρό

Το πόσο αγαπά το δημοσιογραφικό επάγγελμα το έδειξε υποχρεώνοντας τις εφημερίδες να δημοσιεύουν κείμενα που έστελνε το υπουργείο του. Δεν είχαν την ένδειξη «ξένη δημοσίευση» όπως θα έπρεπε, αλλά ο αναγνώστης θεωρούσε, ότι αποτελούσαν ύλη, άρα και άποψη, της εφημερίδας. Αποτέλεσμα; Οι εφημερίδες ήταν ομοιόμορφες. Λες κι έβγαιναν με copy paste όπως θα έλεγαν σήμερα.

Ο Παπαδόπουλος στη συνάντηση με τους δημοσιογράφους ζήτησε να ξαναδώσουν στις εφημερίδες την προσωπικότητά τους. Ο μόνος που ακολούθησε τη συμβουλή του ήταν ο Σάββας Κωνσταντόπουλος, ο εκδότης του Ελεύθερου Κόσμου που έγινε ο υμνητής της χούντας και κάρφωνε όταν χρειαζόταν τις άλλες εφημερίδες όταν έβρισκαν τρόπο να ξεφύγουν από τα νύχια της λογοκρισίας (περισσότερα εδώ)

Σκίτσο του Διογένη Καμμένου για τον Σάββα Κωνσταντόπουλου και τη σχέση του με τη Χούντα

Ο Παπαδόπουλος για να επανδρώσει τις επιτροπές λογοκρισίας ζήτησε από τους άνεργους δημοσιογράφους των εφημερίδων που έκλεισαν (Καθημερινή, Μεσημβρινή, Ελευθερία, Αθηναϊκή, Δημοκρατική Αλλαγή, Αυγή)  να υποβάλλουν σχετικές αιτήσεις. Δεν υπήρξε ανταπόκριση και κατέφυγε στις μεταθέσεις μονίμων του ΑΠΕ με το δίλημμα: Η εργάζεστε στη λογοκρισία ή απολύεστε.

Στις 12 Μαΐου εκδηλώθηκε η πρώτη αντίδραση των δημοσιογράφων. Παρακάμπτουν τον Παπαδόπουλο και στέλνουν έγγραφο στον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Κόλλια. Σε αυτό ζητούν την άρση της λογοκρισίας και επικαλούνται το άρθρο 14 του Συντάγματος – που είχε αρθεί –  και αναφέρουν ότι η άρση της ελευθερίας του Τύπου προκάλεσε τη διακοπή της έκδοσης έξι ημερήσιων Αθηναϊκών εφημερίδων και σημαντικού αριθμού περιοδικών με συνέπεια την ανεργία εκατοντάδων δημοσιογράφων.

Υπογράφουν οι Σπύρος Γιαννάτος, Γιάννης Καψής, Παναγιώτης Λαμπρίας, Χρήστος Οικονόμου και Αλέκος Φιλιππόπουλος.

Ο Σπύρος Γιαννάτος, ένας από τους πέντε που υπέγραψαν την επιστολή προς τον Κόλλια. Με τη Μεταπολίτευση εκλέχτηκε πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ

Τι έγινε στη συνέχεια; Ο Κόλλιας διαβίβασε το έγγραφο στον αρμόδιο υπουργό Παπαδόπουλο, αυτός στον υπουργό Δημόσιας Τάξης Τοτόμη, ο οποίος έστειλε περιπολικά να τους συλλάβουν. Τους συνάντησε αυτοπροσώπως, τους έβρισε και τους τόνισε ότι δεν θα ανεχτεί παρόμοιες συμπεριφορές στο μέλλον.

Ανάλογες πιέσεις ασκήθηκαν στην Ελένη Βλάχου για την επανέκδοση των εφημερίδων της. Ο δεξιός προσανατολισμός της Καθημερινής και της Μεσημβρινής ενοχλούσε περισσότερο από κάθε άλλο τους δικτάτορες. Χάλαγε το αφήγημά τους για τον κομμουνιστικό κίνδυνο. Η Βλάχου και οι εφημερίδες της μόνο συμπάθεια προς την αριστερά δεν έδειχναν! (περισσότερα εδώ)

Οι δημοσιογράφοι που δεν συμμορφώθηκαν πλήρωσαν βαρύ τίμημα. Με ένα απλό έγγραφο προς την ΕΣΗΕΑ η γενική γραμματεία Τύπου και Πληροφοριών διέγραφε όποιο μέλος δεν της ήταν αρεστό. Δυστυχώς το τότε ΔΣ των δημοσιογράφων έσπευσε να συμμορφωθεί!

Δύο σκίτσα από το περιοδικό Ελευθεροτυπία του 1974

Η περίπτωση του ΑΠΕ

Λίγες μέρες πριν τη δικτατορία είχε διοριστεί Διευθυντής του ΑΠΕ ο Χριστόφορος Μπητσίδης. Μέχρι τότε στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων εργάζονταν μόνο γλωσσομαθείς δημοσιογράφοι. Ο Μπητσίδης έδωσε γη και ύδωρ στον συνταγματάρχη Βύρωνα Σταματελοπουλο, γ.γ του Υπουργείου Προεδρίας. Είπε ναι στις αθρόες προσλήψεις ημετέρων μεταξύ των οποίων ένας πτωχεύσας εφοπλιστής (!), ένας δάσκαλος του αμερικανικού Κολλεγίου και πολλοί συντάκτες που δεν ήξεραν καλά – καλά ελληνικά!

Σκίτσο του Ηλία Σκουλά

Ο Μπητσίδης είχε εξαιρετικές σχέσεις με τον Παναγιώτη Πιπινέλη, υπουργό Εξωτερικών και από τους λίγους πολιτικούς στην κυβέρνση της χούντας. Οι σχέσεις του αυτές τον οδήγησαν στην τηλεόραση της ΕΡΤ με προπαγανδιστική εκπομπή. Μια ακόμη προσπάθειά του να δημιουργήσει δημοσιογραφικό σωματείο με την ονομασία ΕΠΟΚ απέτυχε παταγωδώς.

Η τηλεόραση

Η 21η Απριλίου βρήκε την τηλεόραση σε νηπιακό στάδιο. Στο ΕΙΡ υπήρχε μια ενημερωτική εκπομπή με τον τίτλο «Ηχώ των Γεγονότων» που περιοριζόταν σε ειδήσεις από τον διεθνή χώρο. Το 1968 οι τρεις δημοσιογράφοι που την παρουσίαζαν υποχρεώθηκαν να μεταδίδουν και θέματα εσωτερικής επικαιρότητας.  Αργότερα, το 1970 ο Γιώργος Γεωργαλάς, υφυπουργός Γεωργίας στην κυβέρνηση ανέλαβε δύο προπαγανδιστικές εκπομπές που μεταδίδονταν μάλιστα σε εθνικό δίκτυο. Είναι απορίας άξιο πως το συγκεκριμένο υπουργείο έχει έφεση σε ακροδεξιούς υπουργούς και υφυπουργούς!

Ο Γιώργος Γεωργαλάς η «επίσημη» φωνή της Χούντας

Το 1969 η προληπτική λογοκρισία έπαυσε να υφίσταται. Οι εφημερίδες μπορούσαν να γράφουν αρκεί να μη… γράφουν. Εάν έγραφαν κάτι που θα δυσαρεστούσε το καθεστώς υπήρχαν τα δικαστήρια για να επιβάλουν ποινές εξοντωτικές. Αρκούσε η άρση της ατέλειας χάρτου για να καταστραφεί οικονομικά μια εφημερίδα. Στις μέρες δεν υπάρχει ατέλεια χάρτου, αλλά υπάρχουν οι αγωγές. Όσο για τους… Βρυώνηδες αντικαταστάθηκαν από τα Media Shop και τα χρήματα διαφημιστικής προβολής που χρειάζεται η κάθε κυβέρνηση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: